دروس سوم راهنمایی

دفاعی
نویسنده : علی - ساعت ٥:۱۱ ‎ب.ظ روز جمعه ٢٦ فروردین ،۱۳٩٠
 

کتاب آموزش دفاعی((سوم راهنمایی))+عکس +سوالات

برای مشاهده به ادامه مطلب بروید


 

گفتار اول

ضرورت و اهمیت آمادگی دفاعی

 

همان طور که می دانید هر ساله در کشور ما از روز سی و یکم شهریور ماه به مدت یک هفته مراسمی به نام هفته دفاع مقدس برگزار می‌شود. در طول این یک هفته نیروهای نظامی و مردم با برپایی مجالس، نمایشگاهها، مانورها و ... یاد و خاطره 8 سال دفاع مردم کشورمان را در برابر تجاوز عراق گواهی می دارند و از رزمندگانی که برای دفاع از میهن اسلامی و دفع تجاوز دشمن جان باخته و یا مجروح و معلول شده اند، تجلیل و تقدیرمی کنند.

برای درک ضرورت و اهمیت تجلیل و تقدیر از رزمندگان و مدافعان میهن اسلامی ، فکر کنید وقتی دشمن به کشور ما حمله کرد بخشهایی از آن را اشغال نمود اگر کسی برای دفاع و دفع تجاوز دشمن قدم پیش نمی گذاشت و کمر همت به مبارزه نمی بست چه می شد؟ تجاوز دشمن تا کجا ادامه یافت؟ بنابر این ملاحظه می کنید که فداکاری و از خودگذشتگی رزمندگان ما در زمان جنگ چه خطرات بزگری از کشور و ملت دور ساخته و چه ارزشهای والا و نعمتهای گرانبهایی را برای ما حفظ کرده است. آیا این کار شایسته تحلیل و تقدیر نیست؟

معلوم است که جواب مثبت است در این راه علاوه بر تشکرزبانی، تشکر و قدردانی عملی را هم می توان بکار بست.

 

**تشکر و قدر دانی عملی این است که ما درحفظ و نگهداری دستاوردهای رزمندگان وحاصل ایثارگریهای آنان و ادامه راهشان ازجان و دل بکوشیم و دفاع از آرمانهای ارزشمند انقلاب اسلامی و رهبر کبیر آن را وظیفه اصلی خود بدانیم و همواره برای نگهبانی از این مرز و بوم ودفع تجاوز دشمنان آماده باشیم ** متأسفانه دنیای امروز دنیای حق و عدالت و قانون و انسانیت نیست و استعمارگران و قدرتمندان جز به زورگویی و تجاوز به کشورهای ضعیف به چیزی نمی اندیشند و هر جا بتوانند به توسعه طلبی و زورگویی می پردازند.

جنایات اسرائیل در فلسطین و جنوب لبنان، ستمگری رژیم نژاد پرست آفریقای جنوبی در حق سیاه پوستان و کشتار ظالمانه مسلمانان بوسنی و هرزگوین به دست صرب ها شاهد این مدعاست. در چنین شرایطی هر کشور و ملتی که قوی و شجاع باشد و در برابر ستمگران بایستد می تواند استقلال و آزادی و عزت خود را حفظ کند و ملتی که ضعیف و ناتوان بوده و همت ایستادگی در برابر زورمندان را نداشته باشد محکوم به شکست و ذلت است. نمونه های مختلفی را در جهان سراغ داریم که نشان می دهد هر جا ملتی سختی مبارزه و رنج دفاع شرافتمندانه را بر خود هموار کرده در برابر دشمن سر تسلیم فرود نیاورده سرانجام پیروز شده و به آرمانهای ارزشمند خود دست یافته است.

 

 

 

گفتار دوم

نظام جمع (مشق صرف جمع)

 

اهمیت نظم در زندگی:

 

انسان موجودی است اجتماعی، یعنی نه به تنهایی می تواند زندگی کند. او همیشه باید در کنار انسانهای دیگر زندگی می کند تا بتواند زندگی خوبی داشته باشد. هر کسی باید کار خودش را به موقع و درست انجام دهد تا چرخ روزگار بچرخد. یکی از چیزهایی که برای جامعه انسانی لازم است، وجود نظم و قاعده در کارهاست. بی نظمی کار اجتماع را مختل می سازد.

همه موارد حکایت از آن دارد که در کارهای اجتماعی و زندگی فردی «نظم» نقش عمده و تعیین کننده ای دارد. حضرت علی علیه السلام در آخرین وصیتانمه خویش، بیش از هر چیز مردم را به رعایت نظم در کارها سفارش کرده اند.

خداوند بزرگ وجود نظم در نظام آفرینش را مسئله مهمی به حساب آورده و در جای جای قرآن کریم مردم را به تفکر در نظم نظام آفرینش دعوت کرده است، تا از این راه، به وجود خداوند آگاه و متعال پی ببرند.

«اگر نظم نباشد، کارها در هم می ریزد و حتی ان کسی که میل دارد به موقع کار خودش را درست و کامل انجام دهد، توانایی این کار را نخواهد داشت» رانندگی نظم و قاعده و قانونی دارد، اگر چراغ راهنمایی در سر چهار راه ها نباشد، یا اگر مردم قاعده و نظم از دست راست حرکت کردن را رعایت نکنند، آیا رانندگی کردن ممکن است.

در هر جامعه ای که نظم و قاعده و قانون حاکمیت داشته باشد. مردم بهتر تکلیف خودشان را می دانند و زودتر به مقصد می رسند. یکی از جاهایی که اصلاً بدون نظم کارهای از پیش نمی رود جبهه جنگ است. به همین دلیل «نظم» از عمده ترین مسائلی است که در آموزش نیروهای مسلح روی آن تأکید می شود.

 

 

نظم در نیروهای مسلح :

 

در نیروهای مسلح، برای بالابردن هماهنگی فرد یا گروه و هم چنین برای افزایش کارآیی نظامیان و تنظیم حرکات آنان و نیز برای فرمانبرداری عمومی از فرماندهان، «نظام جمع» آموخته می شود.

در اینجا چند هدف برای نظام جمع می آوریم. شما می توانید اهداف دیگر آموزش نظام جمع را با مشورت معلم و همکلاسهایتان بدست آورید و به این سه مورد اضافه کنید: هدف از آموزش نظام جمع این است :

- افراد قدرت کنترل و هماهنگی اندام و اعضا و حتی حواس خود را بدست آورند. - اطاعت دقیق و آگاهانه از فرماندهان را بیاموزند تا به هنگام دفاع ، کارآیی بیشتری داشته باشند.

- در لحظه های حساس نبرد، خیلی زود متشکل می شوند و فرصت کمتری برای پیشروی و حمله به دشمن بدهند.

اگر نظم و نظام جمع آموخته شود مشکلاتی پیش خواهد آمد از جمله :

هر رزمنده ای بنا به تشخیص خودش کاری را در صحنه نبرد انجام خواهد داد که شاید خیلی هم ضروری نباشد.

- افراد بدون هماهنگی با واحدهای عملیاتی دیگر عمل خواهند کرد.

- دشمن راحت تر می تواند پیشروی کند

 

 

قوانین نظام جمع و روش اجرای آن :

 

آموزش نظم عمومی (نظام جمع) در نیروهای مسلح ، با آموزش حرکاتی منظم و از روی قاعده شروع می شود. هر حرکتی در نظام جمع بدنبال «فرمان» خاصی صورت می گیرد. در نظام جمع و فرمان از دو جزء تشکیل شده است.

1 – خبر

2 – اجرا

«خبر در نظام جمع، آگاهی و ایجاد آمادگی در فرد برای هماهنگی با جمع است. «اجرا» هماهنگ شدن عملی با جمع، اطاعت از فرمان و اجرای عمل خاصی است که فرمانده دستور آن را داده است.

فرمان «از جلو نظام» را مثال می زنیم. در این فرمان «از جلو» خبر است و «نظام» اجرا.

معمولاً فرماندهان میان خبر و اجرا چند ثانیه به نیروهایش فرصت می دهد. از جلو نظام فرمانی است برای پشت سر هم قرار گرفتن نفر است.

فرمانده جزء یکم یعنی خبر را با صدای بلند و کشیده به گوش افرادش می رساند. از جلو......

افراد با شنیدن جزء خبر از فرمان از جلو نظام، به سرعت پشت سر هم قرار می گیرند سپس فرمانده جزء دوم فرمان را با صدای کوتاه و محکم اعلام می کند.

 

- نظام !

افراد با شنیدن جزء دوم فرمان از جلو نظام، دست چپ خود را در حالی که کاملاً کشیده شده است به طرف بالا پرتاب می کنند. بصورتی که پنج انگشت به هم چسبیده باشد و انگشت بزرگ دست چپ آنها با شانه چپ نفر مقابلشان چهار انگشت فاصله داشته و کف دست آنها را به زمین و تقریباً موازی آن باشد. مسلماً اولین نفر است خود را بلند نمی کند، زیرا کسی را در مقابل خود ندارد.

نتیجه این فرمان، آن است که تمام افراد دقیقاً پشت گردن هم قرار می گیرند. به فاصله ی یک دست با نفر جلو و عقب خود فاصله خواهند داشت. بلافاصله بعد از فرمان «از جلو نظام» فرمانده، «خبردار» می دهد. «خبردار» نیز از دو جزء تشکیل شده است. «خبر» و «دار» با شنیدن فرمان خبردار، دست چپ با شتاب به پائین می افتد و همزمان مشت شده و در امتداد خط دوخت شلوار قرار می گیرد.

 

 

 

 

 

این شیوه فرمان و اجرا معمولی است. دو شیوه دیگر «فرمان» و اجرای حرکات نظام جمع وجود دارد:

1 – اجرای فرمان با نمره و شمارش:

پس از ادای جمله فرمان، فرمانده فرمان می دهد. بشمار یک، کلیه نفرات ضمن اجرای جزء یکم با صدای بلند شمارش را تکرار می کنند. به فرمان بشار دو همه ی نفرات مجدداً ضمن اجرای جزء دوم فرمان شمارش را تکرار می کنند. مثلاً «فرمان» به راست راست با نمره و یا شمارش . فرمان فرمان می دهد، به راست راست با نمره و با شمارش.بشمار یک کلیه نظرات ضمن گردش روی پاشنه ی پای راست و پنجه های پای چپ به کمک چرخس سریع شانه به اندازه 90 درجه سمت راست می چرخند (جزء یکم فرمان) و با صدای بلند و همزمان می گوید «یک» . سپس فرمان داده می شود «بشمار دو» همه نظرات پس از مکث کوتاهی بدون آنکه پای چپ را خم کنند. از کوتاهترین راه آن را به پای راست می چسبانند. (جزء دوم فرمان) و همزمان می گویند: «دو» پس از مکث کوتاهی بدون آنکه پای چپ را خم کنند از کوتاهترین راه آن را به پای راست می چسبانند. (جزء دوم فرمان) و همزمان می گویند :«دو»

 

2- اجرای فرمان با نمره و بدون شمارش :

چنانچه بخواهیم حرکات جزء به جزء با شماره فرمانده و بدون شمارش توسط افراد صورت گیرد، فرمانده پس از ادای جمله فرمان «به راست راست» فرمان می دهد: «بشمار یک » نظرات بدون تکرار شماره جزء یکم حرکت را اجرا می کنند و سپس با فرمان «بشمار دو» جزء دوم حرکت را نیز بدون تکرار شماره انجام می دهند. برای مثال در فرمان به راست راست با نمره بی شمارش – فرمانده فرمان می دهد : «به راست راست با نمره و بی شمارش «بشمار یک» کلیه نظرات جزء یکم حرکت را بدون شمارش اجرا می کنند و سپس فرمانده فرمان می دهد. «بشمار دو» و همه نفرات جزء «دوم» حرکت را بدن تکرار شمارش انجام می دهند.

 

 

طریقه قرار گرفتن افراد در صف :

 

پیش از هر حرکتی در نظام جمع ، شیوه ایستادن افراد، مورد نظر است در یک جمع کلاً نفراتی که اندازه قد آنها بلندتر از بقیه است ، باید جلو صف بایستند. اگر افراد به صورت گروه بایستند (پشت سر هم ) نظرات بلندتر جلو گروه قرار می گیرند و اگر به صورت صف بایستند( پهلوی هم ) نفرات بلند قدتر در سمت راست باید بایستید محل ایستادن فرمانده نیز در سمت چپ افراد است. بطوری که هنگام حرکت افراد جلو و پشت سر او قرار گیرند. اگر افراد در حال حرکت نباشند و یکجا ایستاده باشند، فرمانده باید در جایی بایستد که صدایش را همه افراد تحت فرماندهی اش بشنوند.

 

 

 

 

 

 

 

هنگام ایستادن افراد باید نکات زیر را رعایت کنند:

حالت ایستادن : منظور از ایستادن حالتی است که در آن نکات زیر کاملاً رعایت گردد: - بدن آزاد باشد و بدون آنکه فشاری به آن وارد شود.

- پاشنه هر دو به هم چسبیده باشد

- پنجه های پا در یک خط و به اندازه عرض یک پا باز باشند.

- شکم به طرف داخل رفته، سینه جلو و پا کشیده ، شانه ها باز و بدن در یک خط عمودی قرار گیرد.

- گردن افراشته، سر بالا، شعاع دور چشم مستقیم، صورت طبیعی و چانه اندکی بالا قرار گیرد. هر دو دست کشیده و مشت انگشت شست پشت امتداد خط دوخت شلوار، سایر انگشتان چسبیده به شلوار و کف دست رو به بدن باشد. بعد از اینکه افراد به ترتیب قد توی یک صف قرار گرفتند، فرمان «افراد» بایست صادر می شود.

 

 

 

 

 

 

 

 

 

بایست

 

برای در یک خط قرار دادن پنجه های پاهای کلیه نفرات فرمان داده می شود. «افراد بایست» با این فرمان هر نفر سر را پائین می اندازد و با حرکت ریز و جلو یا عقب، پنجه پاهای خود را با نفر سمت راست دریک خط قرار می دهد و به همین حالت می ماند تا نفر سمت راست وی سر را با شتاب به بالا ببرد سپس او هم بالا ببرد سپس او هم بلافاصله همین حرکت را تکرار می کند.

 

 

بدو بایستستست

 

اگر افراد تحت فرماندهی یک فرمانده پراکنده باشند، قبل از فرمان بالا، فرمان «بدو ، بایست» صادر می شود. فرمانده برای اجرای این فرمان جای اولین فرد یا اولین صف را تعیین می کند و بعد فرمان «بدو بایست» می دهد. افراد بلافاصله از جای خود حرکت می کنند و پشت نفر اول یا صف اول قرار می گیرند. اگر تعداد صف ها بیشتر از یک صف باشد فاصله هر صف از صف جلویی خود باید به اندازه یک دست کشیده باشد، بعد از فرمان «بدو، بایست» و «افراد» بایست ، نوبت فرمان از جلو نظام است.

 

 

از راست نظام :

 

 

 

 

 

 

 

برای اینکه افراد کاملاً حالت نظامی بگیرند و استور بایستند باید فرمان خبردار صادر شود، اما چون ممکن است هنوز افراد در یک صف ستقیم و منظم قرار نگرفته باشند، پیش از «خبرداد» فرمان از راست نظام » صادر می شود. پس از خبرداد ، نوبت فرمان «آزاد» است.

 

 

 

 

 

 

 

 

آزاد

 

فرمانی است برای تغییر حالت دادن خبر داد. با این فرمان نفرات پای چپ خود را به سرعت از زمین بلند می کنند و با یک ضربه محکم و به اندازه پهنای شابه به سمت چپ می کوبیند بطوری که پنجه هر دو پای هر نفر در یک امتداد قرار گیرد. همزمان با این حرکت دست چپ مچ دست راست را گرفته و هر دو دست بطور کشیده و در پشت و انتهای ستون فقرات قرار می گیرد. در حالت آزاد مانند حالت خبردار، افراد نباید تغییر سمت و یا حرکتی بکنند. در تمام این حرکات اگر چه فرد به تنهایی عمل می کند، اما هماهنگی خاصی با سایر افراد هم گروه خود دارد.

 

به چپ چپ :

 

تغییریست 90 درجه به طرف چپ این فرمان از دو جزء به شرح زیر تشکیل شده است: جزء یکم : نفر روی پاشنه ی پای چپ و پنجه پای راست به کمک حرکت سریع شانه ها به اندازه 90 درجه به سمت چپ می چرخد در حالی که بدن کاملاً راست، دستها به بدن چسبیده و کشیده سر بالا، پای راست کشیده و پاشنه متمایل به خارج است.

جزء دوم : پس از انجام گردش و مکث لازم. پای راست بدون آنکه خم شود و از کوتاهترین راه به پای چپ می چسبد.

 

 

 

 

 

 

 

 

 

به راست راست – 90 درجه تغییر است به طرف راست. این فرمان در دو جز]ء به شرح زیر جرا می شود :

جزء یکم : نفر روی پاشنه پای راست و پنجه پای چپ به کمک حرکت سریع شانه ها به اندازه 90 درجه سمت راست می چرخد. وضعیت کلی بدن باید مانند حرکت به چپ چپ باشد. جزء دوم : پس از انجام گردش و مکث لازم، پای چپ بدون آنکه خم شود از کوتاهترین راه به پای راست می چسبد.

 

 

 

 

 

 

 

 

 

عقب گرد

 

تغییر سمت 180 درجه ای است از طرف چپف این فرمان در دو جزء به شرح زیر اجرا می شود.

جزء یکم :‌نفر روی پاشنه پای چپ و پنجه ی پای راست به کمک حرکت سریع شانه ها به اندازه 90 درجه به سمت چپ می چرخد در حالیکه بدن کاملاَ راست، دستها به بدن چسبیده و کشیده سربالا ، پای راست کشیده و پاشنه متمایل به خارج است.

جزء دوم : پس از انجام گردش و مکث لازم، پای راست بدون آنکه ختم شود از کوتاهترین راه به پای چپ می چسبد.

 

 

 

 

درجا راحت باش

 

پس از فرمان آزاد، معمولاً فرمان در جا راحت باش داده می شود و نفر بعد بدون تغییر دادن جای خود می تواند به راحتی ایستاده و پوشاک و تجهیزات خود را مرتب کند.

راحت باش – با این فرمان نفر محل آموزش را ترک می کند و به استراحت و تجدید قوا می پردازد.

 

 

به جای خود

 

فرمانی است برای برگشت به حالت صحیح ایستادن در مکان اولیه

حرکت از نو – با این فرمان دوباره همان وضعیت قبل از فرمان را اتخاذ می کند

در جازدن – منظور از درجازدن حفظ آهنگ (فاصله مسافت و گرفتن نظام است. این فرمان به دو صورت (در جا قدم رو) و (درجا) فرمان داده می شود. همه این حرکات را افراد به تنهای می آموزند تا وقتی در دسته و گروه قرارگرفتند، بتوانند هماهنگ با بقیه عمل کنند یعنی «حرکات اجتماعی» منظم داشته باشند. مثلاً با شنیدن فرمان «به چپ چپ» همه افراد یکباره و همزمان روی پنجه پای راست و پاشنه پای چپ می چرخند و آنگاه پاشنه ی پای راست خود را همزمان و با ضربه به پای چپ می چسبانند.

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

جزء اول و دوم به چپ، چپ

 

 

 

 

 

 

 

جزء اول و دوم به راست، راست

 

 

 

 

 

 

در اجرای فرمان «به راست ، راست» نیز همه ی افراد یکباره، و همزمان روی پنجه های پای چپ و پاشنه پای راست می چرخند و سپس پاشنه ی خود را با هم و با ضربه به پاشنه پای راست می کوبند. در فرمان «عقب گرد» نیز همه افراد روی پنجه پای راست و پاشنه پای چپ می چرخند و پای راست خود را با ضربه به پای چپ می چسبانند. تفاوت این حرکت با حرکت به چپ چپ ، فقط در مقدار چرخش است. در به چپ چپ افراد فقط 90 درجه به چپ می چرخند و در عقب گرد ، مقدار چرخش 180 درجه است. بقیه حرکاتی هم که قبلاً آنها را به صورت انفرادی آموخته اید، برای این است که در جمع به صورت یکباره و همزمان به آنها عمل کند تا نظم و هماهنگی لازم در حرکات گروهی پدید آید.

 

 

پرسش :

 

1 – چرا نظم در نیروهای نظامی اهمیت بیشتری دارد؟

چون در نیروهای نظامی بدون نظم کاری از پیش نمی رود و اگر نظم نباشد، کارها درهم می ریزد.

 

پرسش از متن :

2 – منظور ازاین جمله (انسان موجودی است اجتماعی) چیست؟

انسان موجودی است اجتماعی، یعنی به تنهایی نمی تواند زندگی کند، او همیشه باید در کنار انسانهای دیگر زندگی کند تا بتواند زندگی خوبی داشته باشد.

 

3 – نظام جمع را تعریف کنید ؟

در نیروهای مسلح برای بالابردن هماهنگی فرد با گروه و همچنین برای افزایش کارآیی نظامیان و تنظیم حرکات آنها و نیز برای فرمانبری عمومی از فرماندهان، نظام جمع آموخته می شود.

 

4 – در نظام جمع هر فرمان از چند جزء تشکیل می شود نام ببرید

در نظام جمع هر فرمان از دو جزء تشکیل شده است .

الف) خبر

ب) اجرا

 

5 – جایگاه افراد بلند قد در گروه و در صف چگونه است؟

اگر افراد به صورت گروه بایستند (پشت سر هم ) نفرات بلندتر جلو گروه قرار می گیرند و اگر به صورت صف بایستند (پهلوی هم ) نفرات بلند قدتر درسمت راست باید بایستد.

 

6 – فرمان «افراد ، بایست» و «از جلو نظام» چه تفاوتهایی با هم دارند؟

«افراد بایست» فرمانی است برای در یک خط قراردادن پنجه پاهای کلیه نفرات و در یک صف (پهلوی هم) ، ولی (از جلو نظام) فرمانی است برای پشت سر هم قرار گرفتن کلیه نفرات در یک گروه

 

7 – فرمان «در جا راحت باش» را توضیح دهید.

پس از فرمان آزاد، معمولاً فرمان در جا راحت باش داده می شود و نفر بدون تغییر دادن جای خود می تواند به راحتی ایستاده و پوشاک و تمهیدات خود را مرتب کند.

 

 

 

 

 

 

 

 

گفتار سوم

آمادگی در برابر زلزله

 

 

ضرورت و اهمیت کسب آمادگی در برابر خطرات زلزله

 

هر ساله وقوع سوانح طبیعی در کشورهای دنیا موجب زیانهای اقتصادی و تفاوت انسانی بسیار زیادی می شود. در جوامع مختلف میزان این خسارات وتلفات بستگی به میزان توسعه یافتگی و تراکم جمعیت . ایمنی ساختمان های روستاها و شهرها در برابر زلزله و آگاهی و آمادگی افراد و جامعه جهت رعایت نکات ایمنی دارد. یکی از مهمترین سوانح طبیعی زلزله است که در حال حاضر پیش بینی زمان و مکان دقیق وقوع آن امکان پذیر نیست و سعی و کوشش دانشمندان برای انجام آن هنوز در مرحله تحقیق می باشد. به همین دلیل وقوع ناگهانی زلزله در بیشتر اوقات جوامع بشری را به ویژه جوامعی که نسبت به احتمال وقوع آن بی توجه بوده و اصول ایمنی در برابر زلزله را رعایت نکرده اند) غافلگیر می کند و نتایج نامطلوبی به جای می گذارد. کشور ما ایران که روی کمربند لرزه ای فعال آلپ – هیمالیا قرار گرفته است از مناطق لرزه خیز دنیا محسوب می شود و هر چند گاه یکبار زلزله ای مخرب در بخشهای مختلف آن روی می دهد.

تجربه بین المللی نشان می دهد که علاوه بر رعایت اصول صحیح شهرسازی در مناطق زلزله خیر می توان با یادگیری و رعایت نکات ایمنی، آسیب های ناشی از وقوع زلزله را تا حد زیادی کاهش داد.

 

 

 

 

 

 

 

 

دستور العملهای ایمنی بطور کلی به سه نوع تقسیم بندی می شوند:

 

نکات ایمنی ساختمانی:

در برنامه ایمن سازی در برابر زلزله، ایمنی ساختمانها و کلیه بناها از اولویت و اهمیت بسیار زیادی برخوردار است. زیرا بناها به هنگام وقوع زلزله های شدید در صورت عدم استحکام و مقاومت لازم آسیب می بینند و به ساکنین آنها صدمه جانی وارد می شود. به همین دلیل تعیین محل مناسب برای ساخت بنا (دور از گسلهای فعال و روی زمینی که مقاومت خاک آن مناسب است). طراحی صحیح و مقاوم در برابر زلزله توسط مهندسان با صلاحیت، استفاده از مصالح مناسب ساختمانی ، ساخت ساختمان با بکارگیری کارگران آموزش دیده و نهایتاً نظارت بر ساخت و کنترل کیفیت توسط سازمانهای مسؤول و مهندسان ناظر برای ساختمانهای جدید ، تعمیر و مقاوم سازی ساختمانهای موجود و اصول بسیاری ضروری برای ساخت بناهای مقاوم در برابر زلزله هستند.

 

 

 

 

 

 

نکات ایمنی غیرساختمانی :

 

رعایت اصول ایمنی در داخل ساختمان ها نیز بسیار با اهمیت است. زیرا ممکن است در برخی از زلزله های نه چندان شدید ساختمان ویران نشود ولی سقوط پرتاب و شکستن وسایل داخلی برای ساکنین ایجاد خطر کند. لذا ایمن سازی داخل ساختمانها نیز از اصول ایمنی محسوب می شود که در عین حال بسیار کم هزینه و آسان است و تأثیر به سزایی در پیشگیری از آسیب ها دارد.

 

 

آمادگی افراد جامعه :

 

آگاهی افراد از پدیده های جامعه زلزله و میزان خطر زلزله محل زندگی خود، برنامه ریزیهای صحیح ایمنی بطور گروهی و در اقشار مختلف جامعه، و بالاخره آمادگی فردی برای انجام اقدامات ضروری عکس العمل مناسب هنگام وقوع زلزله میزان آسیب ها را تا حد زیادی کاهش می دهد.

با توجه به مطالب بیان شده از شما دانش آموزان که نقش بسزایی در آموزش سایر افراد و سازندگی جامعه آینده دارید خواسته می شود. از ضرورت و اهمیت مقاوم بودن ساختمان برای حفظ جان و سلامتی اعضای خانواده با والدین خود صحبت کنید و از آنها بخواهید هنگام ساخت خرید و یا انتخاب منزل با مهندسان باصلاحیت و آشنا به مسایل مهندسی زلزله مشورت و به توصیه های آنها توجه کنند. قبل از هر گونه تغییرظاهری در داخل ساختمان، حذف و جابجایی قسمتهایی نظیر دیوار، ستون و در و پنجره ها بامهندسین متخصص و با صلاحیت مشورت کنند.

فراموش نکنید ساختمان مقاوم می تواند ایمنی ساکنین را به هنگام وقوع زلزله بسیار افزایش می دهد

 

 

ایمن سازی محیط :

 

ایمن سازی محیط در مقابل خطرات ناشی از زلزله از مهمترین اقداماتی است که قبل از وقوع زلزله باید انجام شود. در بسیاری از موارد والدین با بهره گیری از تخصصهای ویژه ای مانند آهنگری ، نجاری، سیم کشی ، لوله کشی نه تنها برای رفع نقایص منزل خود بلکه برای مدرسه فرزندان خود می توانند کمک ارزنده ای نمایند. ضمن آنکه با کمک های نقدی و غیرنقدی و تهیه وسایل مورد نیاز به خود کفایی مدرسه یاری کنند. همچنین برخی امکانات ایمنی سازی داخل ساختمان مدارس می تواند توسط تعدادی از دانش آموزان و تحت نظر معلمین و مسؤولات در قالب «گروه ایمنی» انجام شود. همین اقدامات درمنزل باید توسط اعضای خانواده انجام شوند:

پنجره و درهای شیشه ای بزرگ با تور و توسط چسب بصورت ضربدر یا در صورت امکان، با سلفونهای چسبی به نوعی تقویت گردند تا بعد از شکسته شدن به اطراف پرتاب نشوند.

 

 

 

 

 

 

گاهی اوقات گذشته از سقوط آور، خرابی قفل ها(قفل درها)، باعث می شود تا افراد در بخشهایی از ساختمان زندانی شوند. بنابراین باید قفل تمام درهای خروجی، دستشویی ، اتاقها و ... بررسی شوند و نقش آنها رفع شود یا در صورت لزوم تعویض گردند.

خطر سقوط پرتاب بسیاری از اجسام و وسایل را باید با تغییر مکان و یا محکم کردن آنها در جای خود از بین برد، برای مثال باید:

اتصال وسایل سنگین و آویزان ( مانند چراغ آویز، تخته سیاه، یخچال ، آبگرمکن و ...) را به دیوار محکم کرد. در صورت امکان و حتی المقدور باید محل نشستن و استراحت افراد زیر یا نزدیک این وسایل نباشد.

 

 

 

 

سیم کشی های برق و یا لوله کشیهای گاز و آب، کلید و شیرهای اصلی آنها بررسی و نقایص احتمالی توسط متخصصین و والدین، در این امور برطرف شود تا احتمال قطع آب و بروز خطر آتش سوزی که معمولاً بعد از زلزله رخ می دهد از بین می رود.

مواد شیمیایی را که احتمالاً شاید سمی و یا قابل احتراق هم باشند به داخل قفسه هایی انتقال داده شوند که در دارند و قفل می شوند. در صورت امکان توصیه می شود ظروف شیشه ای مخصوص نگهداری این مواد با ظروف پلاستیکی یا نشکن تعویض شوند.

 

 

 

 

 

 

 

با قراردادن میله یا نرده محافظی جلو قفسه های کتابخانه از سقوط کتاب ها در هنگام وقوع زلزله جلوگیری کنید.

 

 

تجهیز محیط :

 

اکنون تصور کنیم که در صورت مقاوم نبودن ساختمان پس از وقوع زلزله احتمال دارد با چه مسایلی روبرو شویم:

- عده ای زیر آوار و یا اجسام و وسایل سقوط کرده گرفتار شده اند

- تعدادی در محلهایی زندانی شده و احتیاج به کمک دارند

- برق قطع شده و امکان کمک رسانی در محلهای تاریک کاهش یافته است برخی از افراد مجروح شده و نیاز به کمک های اولیه دارند

تعدادی از افراد دچار وحشت شده و نیاز به راهنمایی و آموزش دارند

- از محل تعدادی از افراد اطلاعی در دست نیست

آب قطع شده و یا به علت احتمال برق گرفتگی بر اثر سقوط سیم برق در محلی که آب جمع شده باید جریان برق را قطع کرد.

در جایی آتش سوزی بوجود آمده است. همچنین ممکن است در مدرسه:

در نتیجه قطع تلفن امکان تماس با بیرون و ارسال تسریع پیام امدادخواهی وجود نداشته باشد. ممکن است پس از وقوع زلزله به علت بسته شدن راهها، تا رسیدن نیروهای امدادی مدتی طول بکشد. برای مقابله با مشکلات فوق بهتر است با همکاری یکدیگر و با مشورت گروهی، با توجه به شرایط ساختمان، و نیازهای احتمالی پس از وقوع زلزله ضروریات را پیش بینی نمود و در تهیه آنها کوشید. برای این کار افرادی می توانند مسؤول جمع آوری وسایل لازم گردند که گروه تدارکات نام دارند. این وسایل عبارتند از: وسایل نجات شامل : بیل، کلنگ، طناب، شیلنگ آب . جعبه ابزار آچار، پیچ گوشتی ، آچار فرانسه و انبردست. کپسول و آتش خاموش کن چراغ قوه و باطری یدک. جعبه کمک های اولیه – شمع و کبریت – بیسکویت و موادقندی ، ذخیره آب، دستمال کاغذی صابون و مایع ظرفشویی دفتری که در آن اسامی کامل افراد ساکن در محل و تعداد مشخصات آنها نوشته شده باشد.

در مورد افرادی که به بیماری خاصی مانند بیماری قلبی، قند، غدد و داخلی ... مبتلا هستند و یناز به مراقبت و داروی ویژه ای دارند این موضوع ذکر شود و نام، نحوه و مقدار استفاده از

 

دارو و نیز در کنار نام وی اضافه شود.

 

 

 

 

 

 

 

 

 

«گروه تدارکات» باید توجه کند که :

ذخیره آب باید دو هفته یکبار تعویض شود زیرا آب مانده ممکن است آلوده شود و ایجاد بیماری کند. توصیه می شود آب در ظرف پلاستیکی نگهداری شود. داروهای جعبه کمک های اولیه قبل از اتمام زمان اعتبار خود تجدید شوند. نوع دارو، مورد مصرف، مقدار و نحوه استفاده آن بدقت نوشته شده و همراه آن باشد. کپسول آتش فشانی هر یکسال یکبار مورد بازدید قرار گرفته و در صورت لزوم پر و آماده استفاده گردد.

سپس از تهیه این وسایل، آنها را در ساک یا جعبه های بزرگ قرار داده و در جای مشخص و قابل دسترسی قرار دهید. بهتر است این محل طوری انتخاب شود که از نظر احتمالی خرابی ساختمان پس از وقوع زلزله، ایمن تر از سایر نقاط باشد و راههای دسترسی به آن در اثر سقوط وسایل مختلف و یا آوار مسدود نشود. این محل باید با علامت نشانه گذاری شود تا در صورت نیاز، همه بتوانند براحتی آن را پیدا کنند.

 

 

 

 

 

 

بخش دوم – عکس العمل های مناسب وقوع زلزله در اماکن مختلف:

 

در صورت احساس وقوع زلزله باید بلافاصله چه کارهایی انجام داد و تا از صدمات و آسیب های احتمالی در امان بود؟ برای پاسخ به این سؤال ابتدا باید دانست در زلزله های شدید امکان دارد چه اتفاقاتی رخ دهد.

 

الف – داخل ساختمان:

در داخل ساختمان احتمال دارد حوادثی از این قبیل اتفاق افتد:

ریزش سقفها و مصالح ساختمانی – شکستن و پرتاب خرده شیشه – سقوط وسایل آویزان مانند چراغ ، پنکه سقفی و ... سقوط اجسام سنگین و وسایلی که روی آنها قرار دارند مانند قفسه های کتابخانه و ...

 

 

 

 

 

 

 

ب – خارج از ساختمان :

 

در خارج ساختمان ممکن است پدیده های زیر اتفاق افتد : خرابی و ریزش قسمت هایی از ساختمان .

 

 

 

 

 

 

 

 

سقوط و پرتاب خرده شیشه ناشی از شکستن پنجره ها و درهای شیشه ای ، شکستن درختان و سقوط تیرهای چراغ برق. بسته شدن خیابانها بر اثر خرابی ساختمان ها و یا احتمالاً از ریزش پل های هوایی.

قبل از هر چیز آرامش خود را حفظ کنید. ترس و وحشت ، سرعت عمل و صحت رفتار شما را کاهش می دهد. پس با اعتماد به نفس به سرعت نکات ایمنی را انجام دهید. دیگران را نیز دعوت به آرامش و انجام آنها کنید.

 

 

عکس العمل مناسب داخل ساختمان :

 

به محض احساس وقوع زلزله، در صورت امکان، مثلاً اگر ساختمان یک طبقه است و نزدیک در خروجی هستید، از آن خارج شوید و به فضای باز بروید . اگر هنگام وقوع زلزله در ساختمان چند طبقه ای هستید سعی نکنید با استفاده از پله و آسانسور خود را به خارج از آن برسانید. همچنین از آنجایی که در اماکن عمومی همه افراد نمی توانند در یک زمانی و با هم از درهای خروجی بیرون روند، حتی هجوم آنها به طرف درها می تواند خود عامل آسیب رساندن افراد به یکدیگر باشد. بنابراین محل امنی در داخل ساختمان انتخاب کرده و تا پایان لرزه ها آنجا پناه بگیرید.

در داخل ساختمان از پنجره و درهای شیشه ای فاصله بگیرید. از کنار وسایلی که امکان سقوط یا پرتاب دارند دور شوید.

زیر میز یا محل مناسبی پناه بگیرید. میان چهارچوب محکم در جای مناسبی برای پناه گرفتن است. چهارچوب در را با یک دست محکم گرفته و با دست دیگر مراقب بسته شدن در باشید.

 

 

 

 

اگر به میز یا چهارچوب در دسترس ندارید و در جایی مانند راهرو هستید از اجسام قابل سقوط دور شوید . به کنار دیواری بروید و به آن بچسبید و یا رو به دیوار نشسته ، سر را به طرف زانوها خم نموده آن را با بازوها بپوشانید و کف دستها را پشت سر به هم قلاب کنید.

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

عکس العمل مناسب خارج از ساختمان :

 

در خیابانهای پهن از ساختمان ها، پله های زودگذر و عابر، درخت ها و تیرهای چراغ برق دور شوید.

در خیابانها یا کوچه های باریک کنار اتومبیلهای پارک شده و دیوارهای کاملاً کوتاه پناه بگیرید و دستها را روی سر و گردن خود قرار دهید. اگر در حیط مدرسه هستید از ساختمان ، دیوار ، تیرک های زمین بازی و سبد بسکتبال فاصله بگیرید.

اگر در سرویس مدرسه هستید از راننده بخواهید خود را در محلی دور از ساختمان ، پل روگذر و یا پل عابر پیاده، درخت و تیر چراغ برق متوقف کند. همه در خودرو بمانید. روی صندلی محکم بنشینید. سر را به طرف زانوها خم کنید و با دست و بازوها از سر خود محافظت کنید.

 

 

 

 

 

 

 

 

توجه داشته باشید که بطور کلی خطر سقوط آوار ساختمانی از خطر سقوط درختان و تیرک ها بیشتر می باشد.

پس از پایان لرزه ها (در صورتی که در داخل ساختمان هستید) :

چند دقیقه در پناهگاه خود بمانید و سپس با احتیاط ازآنجا خارج شوید.

در صورت امکان به سالمندان و کودکان برای خروج از ساختمان کمک کنید. سپس ساختمان را به آرامی ترک کنید.

پس از خروج در فضایی دور از ساختمان ها و موانع قابل سقوط بمانید تا کسب اطمینان کامل از عدم وجود خطر و تأیید بزرگترها به داخل ساختمان وارد نشوید چرا که احتمال وقوع پس لرزه هایی وجود دارد که برخی از آنها می توانند شدید باشند.

 

 

 

 

 

 

تصمیم گیری :

 

بهتر است قبل از وقوع زلزله، نسبت به چگونگی عکس العمل، حداقل در مورد مکانهایی که معمولاً در آنها هستید، تصمیم بگیرید و در هنگام زلزله تصمیم خود را بلافاصله انجام دهید.

توجه داشته باشید که در برخی اوقات مانند زلزله سال 1375 بجنورد، ممکن است قبل از زلزله اصلی لرزه هایی بوقوع بپیوندد. لذا توصیه می شود به محض احساس لرزه ها با توجه به محلی که در آنجا هستید عکس العمل مناسب انجام دهید. پس از پایان لرزه ها اگر داخل ساختمان هستید از ساختمان خارج و دور شوید تا کسب اطمینان از ایمنی از طریق پیام های رادیویی و یا شفاهی به مسؤولان باز نگردید. چنانکه در زلزله بجنورد مردم به پیش لرزه ها توجه کردند و خوشبختانه در هنگام زلزله اصلی در خارج ساختمان ها بودند و آسیبی به آنها نرسید.

توجه داشته باشید که انجام عکس العملهای سریع در کوتاه ترین زمان ممکن است یکی از مهمترین اصول ایمنی در هنگام وقوع زلزله است. بنابراین سعی کنید که در هر بار تمرین ضمن بهتر انجام دادن نکات ذکر شده ، زمان عملیات را کاهش دهید.انجام بحث گروهی و بررسی نقاط ضعف و قوت تمرین بسیار مفید است.

به خاطر داشته باشید‌: تکرار این تمرین اشتباهات را کاهش و مهارت و سرعت عمل را افزایش می دهد .

 

 

بخش سوم – امداد رسانی بعد از زلزله :

تشکیل گروههای امدادی:

 

تجربه نشان می دهد که بیشترین اقدامات نجات و کمک رسانی قبل از رسیدن نیروهای امدادی، توسط افرادی که در محل حادثه حضور دارند انجام می گیرد. البته در برخی از موارد هم به علت بی اطلاعی و ناآگاهی افراد حوادث نامطلوبی رخ می دهد. به همین دلیل لازم است که قبل از وقوع زلزله کلیه افراد از نکات ضروری اطلاع حاصل کنند و با تمرین کافی، مهارت لازم را بدست آورند. اما برای جلوگیری از بی نظمی باید گروههای خاصی، متشکل از تعداد مشخصی در مدرسه و محله با وظایف تعیین شده، از سوی شورای ایمنی زلزله انتخاب و تعلیم داده شوند تا بتوانند در صورت نیاز اقدامات ضروری را انجام دهند.

فعالیت گروههای امدادی بعد از زلزله نیز همانند گروه تدارکات و گروه ایمن سازی تحت نظر شورای ایمنی زلزله می باشد.

 

نمودار

1 – گروه پشتیبانی :‌

اولین گروهی که پس از وقوع زلزله اقدام به عمل نماید گروه پشتیبانی است. چرا که این گروه وسایل مورد نیاز سایر گروهها را در اختیار آنها قرار می دهد. پس بهتر است که اعضای این گروه بهتر از افراد دیگر از محل دقیق در وسایل ضروری زمان وقوع حادثه آگاهی داشته باشد.

وظایف :

اعضای این گروه باید پس از وقوع زلزله به محل نگهداری در وسایل ضروری زمان وقوع حادثه رفته و آنها را بین اعضای سایر گروهها تقسیم کنند ، اعضای گروه باید در صورت نیاز ، آب و مواد غذایی را بین افراد تقسیم کنند.

چند نفر از اعضای گروه باید مانع ورود و بازگشت به سایرین به داخل ساختمان شوند.

یک یا دو نفر باید از روی دختری که فهرست نام و مشخصات کلیه ساکنین ساختمان در آن است سعی در شناسایی کسانی کنند که در محل حضور ندارند. در صورت امکان از دوستان و حاضرین محل تحقیق کنند که آن شخص کجا می تواند باشد، سپس موضوع را به اطلاع افراد گروه «تجسس» برسانند تا آنها به کمک شخص غایب بروند.

در مدرسه ، اسامی افرادی که از مدرسه خارج می شوند علامت گذاری شود تا در صورت نیاز بتوان پاسخگوی خانواده آنها بود.

 

2 – گروه تجسس :

ممکن است پس از وقوع زلزله، در جایی از ساختمان حادثه مجددی در حال تکوین باشد. فردی در مکانی زندانی یا مجروح شده و نیاز به کمک داشته باشد. بنابراین عده ای باید با دقت و تحت نظارت سرپرست گروه و با اجتناب از رفتن به مکانهای بسیار خطرناک در حال ویرانی، ساختمان را بازرسی کنند. از آنجایی که ساختمان مدرسه بزرگ است توصیه می شود طبق هماهنگی ای که از قبل انجام می شود، کل محل به چند طبقه تقسیم بندی گردد و برای کنترل هر منطقه چند نفر و یک سرپرست در نظر گرفته شوند.

 

وظایف A:

بررسی تمام ساختمانها و بخشهای آن به منظور یافتن مجروحین و یا زندانی شده ها\ گاهی برای یافتن افراد باید محل را ساکت کرد. فریاد کشید و منتظر جواب ماند،برخی اوقات هم می توان از رسوبات یا بر هم زدن دستها استفاده کرد.

پس از بررسی و قسمت از ساختمان و اطمینان از اینکه کسی در آنجا نیست می توان علامت ضربدر بزرگی بر در آن گذاشت تا دیگر اعضای گروه به آنجا مراجعه نکنند.

 

 

 

 

 

 

 

 

 

تقسیم وسایل ضروری

 

 

 

 

 

 

 

علامت گذاری محل های بررسی شده

 

 

اگر مجروحی در جایی پیدا شد باید بدقت تمام و با رعایت اصول مربوطه به روش کمک مجروحین او را به خارج از ساختمان . جایی که افراد گروه در کمکهای اولیه مستقر شده اند منتقل کرد. کسانیکه آسیب زیاد و جدی دیده اند نباید از جای خود تکان بخورند فقط در صورت امکان خطر ویرانی ساختمان و یا آتشسوری در آن محل باید به نقطه ایمن تری منتقل شوند.

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

اگر فردی زیر آوار مانده باشد باید با دقت در آهستگی تکه های آوار را جابه جا نموده و از ایستادن روی آن منطقه پرهیز کرد تا صدمه بیشتر به مصدوم وارد نشود.

چند نفر از اعضا باید امکان بروز خطر آتش سوزی را بر اثر نشت گاز یا شکست لوله های آن، واژگون شدن وسایل حرارتی و اتصال سیم های برق بررسی کنند. در صورت وجود چنین امکانی باید هرچه سریعتر شیرگاز بسته و جریان برق قطع شود. پس بهتر است که قبل از محل قرار گرفتن شیر آب، گاز و کنتور برق و چگونگی باز و بسته کردن آنها بخوبی فرا گرفته شود.

 

 

 

 

همچنین باید مراقب بود در نقطه ای که لوله های آب شکسته در آب جمع شده و سیم برق سقوط کرده است، خطربرق گرفتگی در آن منطقه بسیار است. بهتر است از رفتن به آنجا اکیداً اجتناب کرد.

هر محلی پس از بازرسی و حصول اطمینان از ایمن بودن آن باید با ضربدر سفید علامتگذاری و یا برعکس مناطقی که احتمال وقوع خطر در آن می رود با ضربدر قرمز مشخص شود تا کسی به آنجا نرود.

 

 

 

 

 

 

3 – گروه کمک های اولیه :

با وقوع هر زلزله احتمال دارد عده ای مجروح شوند بنابراین اعضای این گروه باید از قبل بخوبی کمک های اولیه را آموخته و در این کار مهارت داشته باشند. قبل از وقوع بهتر است محل امنی در فضای باز و دور از ساختمان و اجسام قابل سقوط (مثل تیرکهای زمین بازی، درختها، چراغهای برق و ...) برای استقرار گروه کمک های اولیه و انتقال مجروحین به آنجا تعیین شود.

وظایف :

افراد گروه کمک های اولیه باید بهترین کمک های اولیه مانند تنفس مصنوعی، بستن زخمها و شکستیگها و ... را به مجروحین برسانند. در مورد جراحات سطحی می توان تقسیم عمل کرد ولی برای جراحتهای جدی و خطرناک باید فقط اقدامات اولیه را انجام داد و منتظر نیروهای امداد شد.

 

‌‌* باید سعی شود ضمن مداوا با صحبت کردن با شخص مجروح بدوی آرامش و اطمینان خاطر داده شود. این کار سبب می شود که مجروح بر وضعیت موجود غلبه کند و این امر کمک بزرگی برای امدادگران خواهد بود.

 

 

 

 

 

 

 

4 – گروه آتش نشان :

این گروه با توجه به احتمال وقوع آتش سوزی پس از زلزله باید از قبل نکات لازم جهت خاموش کردن آتش را بخوبی فرا گرفته باشد و با تمرین، مهارت لازم را کسب کند تا بتواند در صورت نیاز از مهارت و آگاهی خود استفاده کند.

 

 

 

 

 

وظایف :

پس از شناسایی اماکنی که آتش گرفته و یا احتمال آتش سوزی در آنها وجود دارد، این گروه باید همراه و تحت نظارت سرشرست خود به محل رفته و با استفاده از کپسول آتش خاموش کن، آب و ماسه سعی کند آتش را مهار کند و مانع از سرایت آن به مناطق دیگر شود. در صورتی که آتش غیرقابل مهار باشد باید به سرعت از آنجا خارج شده و تمام اطراف آن منطقه نیز تخلیه گردد.

توجه :

با حفظ آرامش ، نظم و دقت وظایف خود را انجام دهید یک امدادگر نباید خود قربانی شود.

 

مانور آموزشی زلزله :

در این قسمت مطالبی در مورد مانور آموزشی ارائه می شود ولی قبل از اجرای مانور لازم است عملیات انجام شده عرضه پیشگیری کنترل شود. این عمل توسط «شورای ایمنی» مدرسه انجام می پذیرد و شامل بخشهای زیر است:

ایمنی ساختمان : میزان مقاومت ساختمان مدرسه با کمک افراد متخصص که می توانند از اولیای دانش آموزان باشند، مورد بررسی قرار می گیرد.

و موارد لازم به اداره آموزش و پرورش گزارش می شود تا نقائص برطرف شود و ساختمان مدرسه مقاوم سازی شود.

 

ایمن سازی محیط :

اعضای گروه «ایمن سازی» عملیات انجام شده را شرح می دهند و نتایج اقدامات توسط اعضای «شورای ایمنی» بررسی می شود.

تجهیز محیط : اعضای گروه «تدارکات» وسایل آماده شده را به نمایش می گذارند و «شورای ایمنی» وسایل را مورد ارزیابی قرار می دهند.

پس از یادگیری تمامی این آموزشها لازم است یک تمرین دسته جمعی در مدرسه، منزل و محله در برابر زلزله ی فرضی صورت گیرد که در آن گروههای تعیین شده از سوی شورای ایمنی زلزله و سرپرستها وارد عمل شده و وظایف خود را انجام دهند. اما قبل از شروع آن باید چند نکته بسیار مهم توجه کرد:

1 – در تمام مدت تمرین از توصیه های اعضای شورا باید پیروی نموده و از هرج و مرج و بی نظمی اجتناب شود.

2 – ضمن تمرین هر فرد باید مراقبت نماید که برای خود و دیگران حادثه ای بوجود نیاورد

3 – با تمام اعضای گروه خود صمیمانه همکاری کنید. در این تمرین گروههایی چون :

1 – شورای ایمنی زلزله

2 – گروه پشتیبانی

3 – گروه تجسس

4 – گروه کمک های اولیه

5 – گروه آتش نشان

 

4 – با تمام اعضای گروه خود صمیمانه همکاری کنید. در این تمرین گروههایی چون :

1 – شورای ایمنی زلزله

2 – گروه پشتیبانی

3 – گروه تجسس

4 – گروه کمک های اولیه

5 – گروه آتش نشان

 

مانور آموزشی زلزله باید طبق برنامه ای دقیقاً پیش بینی و زمان بندی شده و در دو مرحله انجام شود:

الف – هنگام وقوع زلزله فرضی

ب – پس از وقوع زلزله فرضی

 

الف – هنگام وقوع زلزله فرضی :

این مرحله با علامتی که از قبل تعیین شده مثل صدای سوت یا زنگ شروع می شود، باید وانمود شود که مثل سایر روزها دانش آموزان، افراد خانواده و یا محله در محلهایی هستند که اوقات روزهای معمولی خود را سپری می کنند. در این مرحله چگونگی عکس العمل مناسب در اماکن مختلف تمرین می شود. صدای سوت یا زنگ به منزله وقوع زلزله فرضی است. افراد باید در هر محلی که هستند به نحو صحیح و طبق نکاتی که آموخته اند عکس العمل مناسب را انجام دهند تا از آسیب در امان باشند . مدت زمان این مرحله کوتاه است، چرا که زلزله حقیقی نیز مدت زیادی طول نمی کشد، این وضعیت ادامه خواهد داشت تا زمانی که سوت یا زنگ دوم را نشانه اتمام لرزه هاست به گوش برسد.

 

ب : پس از زلزله فرضی :

این مرحله شامل دو قسمت است: تخلیه – شروع عملیات امداد

تخلیه :

پس از شنیدن صدای زنگ دوم همه افرادی که در داخل ساختمان پناه گرفته اند باید خود را به خارج از ساختمان برسانند. اما باید توجه داشته باشید که بطور دسته جمعی به طرف درهای خروجی هجوم نبرید، زیرا ممکن است حادثه ای بوجود آورد. شروع عملیات امداد : پس از آنکه همه خود را به محل امنی در خارج از ساختمان رساندند عملیات امداد آغاز می شود. گروههای کاری پشتیبانی ، تجسس، کمک های اولیه و آتش نشان بلافاصله سرپرست یا سرپرستان خود را یافته و با دستور توصیه های او وظایف خود را انجام می دهند. وقوع پس لرزه های احتمالی را فراموش نکنید.

 

پرسش از متن گفتار سوم :

1 – میزان خسارات و تلفات وقوع سوانح طبیعی از جمله زلزله به چه چیزهایی بستگی دارد؟

در جوامع مختلف میزان این خسارات و تلفات بستگی به عوامل زیر دارد:

الف) میزان توسعه یافتگی و تراکم جمعیت

ب) ایمنی ساختمانهای روستایی و شهرها در برابر زلزله

ج) آگاهی و آمادگی افراد و جامعه جهت رعایت نکات ایمنی

 

2 – رعایت چه مواردی در هنگام وقوع زلزله میزان آسیبها را تا حد زیادی کاهش می دهد؟

الف) آگاهی افراد از پدیده زلزله و میزان خطر زلزله محل زندگی خود

ب) برنامه ریزی های صحیح ایمنی بطور گروهی و در اقشار مختلف جامعه

ج) آمادگی فردی برای انجام اقدامات ضروری و عکس العمل مناسب هنگام وقوع زلزله

 

3 – اقدامات ایمن سازی و تجهیز محیط در مدرسه چگونه انجام می پذیرد؟

توسط «شورای ایمنی زلزله» که با همکاری معلمین و مسؤولان مدرسه باید تشکیل شود و تصمیم گیری، هدایت و نظارت بر کلیه فعالیتهای «آمادگی در برابر زلزله» دانش آموزان را به عهده بگیرد. بنابراین هیچ اقدامی بصورت فردی و خارج از برنامه نباید انجام گیرد.

 

4 – گروه تدارکات چیست؟

ممکن است پس از وقوع زلزله، به علت بسته شدن راهها، تا رسیدن نیروهای امدادی مدتی طول بکشد . برای مقابله با مشکلات فوق بهتر است با همفکری یکدیگر و با مشورت گروهی، با توجه به شرایط ساختمان و نیازهای احتمالی پس از وقوع زلزله ضروریات را پیش بینی نموده و در تهیه آنها کوشید. برای این کار افرادی می توانند مسؤول جمع آوری وسایل لازم گردند که «گروه تدارکات» نام دارند.

 

5 – در زلزله های شدید داخل ساختمان، احتمال روی دادن چه اتفاقاتی وجود دارند؟

در داخل ساختمان احتمال دارد حوادثی ازاین قبیل اتفاق افتاد :

الف) ریزش سقفها و مصالح ساختمانی

ب) شکستن و پرتاب خرده شیشه

ج) سقوط وسایل آویزان مانند چراغ، پنکه سقفی و

د) سقوط اجسام سنگین و وسایلی که روی آنها قرار دارند مانند قفسه های کتابخانه

 

6 – عوامل مهم و حیاتی برای حفظ جان و سلامتی در هنگام وقوع زلزله چیست؟

الف) حفظ آرامش

ب) سرعت عمل

ج) مهارت

 

7 – گروههای امدادی را که قبل از وقوع زلزله تحت نظر شورای ایمنی زلزله می باشند، نام ببرید؟

الف) گروه تدارکات

ب) گروه ایمن سازی

 

8 – گروه پشتیبانی چیست؟

اولین گروهی که باید پس از وقوع زلزله اقدام به عمل نماید گروه پشتیبانی است. چرا که این گروه وسایل مورد نیاز سایر گروهها را در اختیار آنها قرار می دهد. پس بهتر است که اعضای این گروه بهتر از افراد دیگر از محل دقیق «وسایل ضروری زمان وقوع حادثه» آگاهی داشته باشد.

 

9 - «گروه تجسس» چیست؟

پس از وقوع زلزله ممکن است در جائی از ساختمان، حادثه مجددی در حال تکوین باشد، فردی در مکانی زندانی یا مجروح شده و نیاز به کمک داشته باشد. بنابراین عده ای باید با دقت و تحت نظارت سرپرست گروه و با اجتناب از رفتن به مکانهای بسیار خطرناک در حال ویرانی، ساختمان را بازرسی کنند و برای کنترل هر منطقه چند نفر و یک سرپرست در نظر گرفته شوند.

 

10 – مانور آموزشی زلزله در چند مرحله انجام می شود؟

در دو مرحله :

الف ) هنگام وقوع زلزله فرضی

ب) پس از وقوع زلزله فرضی

 

 

 

 

 

 

 

 

گفتار چهارم

سیر تحول و پیشرفت سلاح

 

 

دفاع غریزی و دفاع آگاهانه :

 

شما در زندگی روزانه نمونه های «دفاع» را دیده اید.

حیوانات نیز از خود دفاع می کنند. بعضی از آنها برای حفظ جان خود و پهان شدن از چشم دشمن، با محیط خود همرنگ می شوند. در زیر شما نمونه هایی از دفاع حیوانات را می خوانید:

تیغ های خار پشت جانور را در برابر حمله دشمنان محافظت می کند.

مار به دشمن خود نیش می زند. گوزن و بز کوهی برفرار سریع خود، را از محل دور می کند.

آیا می توانید چند روش دفاعی حیوانات دیگر را بگوئید.

انسانها نیز از خود دفاع می کنند، ساده ترین نوع دفاع ما در برابر خطر هنگامی است که دستمان به جسم داغی برخورد می‌کند. در این هنگام سریعاً دست خود را عقب می کشیم یا وقتی که چوبی به طرف چشم ما پرتاب می شود، یا نور شدیدی به آن می رسد فوراً بدون فکر کردن چشم خود را می بندیم. این نوع دفاع، دفاع غریزی نام دارد. چون بصورت ناخودآگاه انجام می شود و در بین همه موجودات زنده مشترک است. تفاوت اساسی میان دفاع انسان و دفاع حیوان وجود دارد:

اول - «هدف حیوانات از دفاع ، حفظ خود است، ولی انسان علاوه بر حفظ خود، قصد دارد اعتقادات و میهن خود را نیز حفظ کند».

دوم - بر خلاف حیوان، بشر براساس قدرت تفکر و تعقل و با استفاده از یادگیریهای قبلی با خطرها مقابله می کند. ما این نوع دفاع را دفاع آگاهانه می نامیم.

 

 

نمودار

 

1 – گروه پشتیبانی :‌اولین گروهی که پس از وقوع زلزله اقدام به عمل نماید گروه پشتیبانی است. چرا که این گروه وسایل مورد نیاز سایر گروهها را در اختیار آنها قرار می دهد. پس بهتر است که اعضای این گروه بهتر از افراد دیگر از محل دقیق در وسایل ضروری زمان وقوع حادثه آگاهی داشته باشد.

وظایف : اعضای این گروه باید پس از وقوع زلزله به محل نگهداری در وسایل ضروری زمان وقوع حادثه رفته و آنها را بین اعضای سایر گروهها تقسیم کنند ، اعضای گروه باید در صورت نیاز ، آب و مواد غذایی را بین افراد تقسیم کنند.

چند نفر از اعضای گروه باید مانع ورود و بازگشت به سایرین به داخل ساختمان شوند.

یک یا دو نفر باید از روی دختری که فهرست نام و مشخصات کلیه ساکنین ساختمان در آن است سعی در شناسایی کسانی کنند که در محل حضور ندارند. در صورت امکان از دوستان و حاضرین محل تحقیق کنند که آن شخص کجا می تواند باشد، سپس موضوع را به اطلاع افراد گروه «تجسس» برسانند تا آنها به کمک شخص غایب بروند. در مدرسه ، اسامی افرادی که از مدرسه خارج می شوند علامت گذاری شود تا در صورت نیاز بتوان پاسخگوی خانواده آنها بود.

2 – گروه تجسس : ممکن است پس از وقوع زلزله، در جایی از ساختمان حادثه مجددی در حال تکوین باشد. فردی در مکانی زندانی یا مجروح شده و نیاز به کمک داشته باشد. بنابراین عده ای باید با دقت و تحت نظارت سرپرست گروه و با اجتناب از رفتن به مکانهای بسیار خطرناک در حال ویرانی، ساختمان را بازرسی کنند. از آنجایی که ساختمان مدرسه بزرگ است توصیه می شود طبق هماهنگی ای که از قبل انجام می شود، کل محل به چند طبقه تقسیم بندی گردد و برای کنترل هر منطقه چند نفر و یک سرپرست در نظر گرفته شوند.

وظایف A:

بررسی تمام ساختمانها و بخشهای آن به منظور یافتن مجروحین و یا زندانی شده ها\ گاهی برای یافتن افراد باید محل را ساکت کرد. فریاد کشید و منتظر جواب ماند،برخی اوقات هم می توان از رسوبات یا بر هم زدن دستها استفاده کرد.

پس از بررسی و قسمت از ساختمان و اطمینان از اینکه کسی در آنجا نیست می توان علامت ضربدر بزرگی بر در آن گذاشت تا دیگر اعضای گروه به آنجا مراجعه نکنند.

 

 

پیدایس سلاحهای سرد :

 

برای اینکه بدانیم وسایل دفاعی انسان چگونه پیشرفت کرده است، انسان بدون سلاحی را تصور کنید که از دست جانور غول پیکری می گریزد. برای او تنها وسیله ی دفاع، پنهان شدن در شکاف کوه ها و غارهاست. یا هنگام گرسنگی برای او بهترین وسیله، شکار، سنگ و چوب است. توجه داشته باشید که انسان در ابتدا در حالت طبیعی ، سنگ و چوب تغییر نمی داده ولی با گذشت زمان و استفاده از قدرت اندیشه او توانسته است در شکل طبیعی وسایل دفاعی تغییر ایجاد کند. مثلاً توانسته سر چوبها و سنگ ها را تیز کند و با استفاده از الیاف گیاهی سنگ های نوک تیز را به چوبها متصل سازد. این کار در واقع قدم بزرگی در تکامل ابزار دفاعی بوده است.

قدم بعدی چه بوده؟ «کشف آتش» قدم مؤثر دیگری در پیشبرد و تکامل وسایل دفاعی بود. چون از شعله و دود آن برای ترساندن حیوانات استفاده می شد. اما مهتر از این، خاصیت ذوب کنندگی آتش بود که انسان می توانست با بهره گیری از این خاصیت در فلزاتی مانند : مس، قلع، آهن، تغییر ایجاد کند و وسایل جنگی متنوع تری بسازد. کارد – خنجر – شمشیر – گرز و تیرو کمان از جمله سلاحهایی هستند که پس از کشف آتش و فلز تا امروز مورد استفاده بشر قرار گرفته اند. این نوع سلاحها را در اصطلاح «سلاح سرد» می گوئیم.

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

نیاز انسان به دفاع در مقابل افراد مهاجم سبب شد تا گروهی از مردان قبایل برای استفاده از ابزار جنگی و مقابله با هجوم دشمنان آمادگی بیشتری کسب کنند و با تمرین، در کاربرد انواع سلاحها، مهارت کافی بدست آورند.

بنابراین مردان قوی هر قبیله یا کشوری، در زمینه هایی مثل شمشیرزنی، پرتاب تیر و کمان و ... صاحب شهرت شدند. این افراد به هنگام تهاجم یا دفاع، جا و مکان معینی داشتند و بخشی از عملیات را به عهده می گرفتند.

از اینجا بود که دولتهای نظامی خاص بوجود آمد. از طرف دیگر قدرت طلبی رؤسای قبایل سبب شد تا گروهی از افراد جنگجو را در اختیار گرفته و هر چند گاه به همسایگان خود حمله کنند. در این حمله ها اموال و دارایی، زمین و نوامیس قبیله مغلوب به غارت رفته و زندگیشان به آتش کشیده می شد، عده ای ازآنان برای بهره کشی به اسارت در می آمدند و عده ای دیگر مجبور به پرداخت باج و خراج می شدند.

 

 

پیشرفت وسایل جنگی و خوی تهاجم در برخی جوامع گروههای مقابل را وادار به تفکر کرد. آنها در این مورد اندیشیدند که باید حساب شده تر با تهاجمات دشمن مقابله کنند.

آنها می دانستند که باید به طریقی از نزدیک شدن دشمنان به خانه و سرزمین شان جلوگیری کنند. اما چگونه ؟

در زیر دو راه را که برای جلوگیری از تهاجم دشمن به فکرشان رسیده است می خوانید:

کندن خندق به دور شهر

کشیدن دیوار به دور شهر و ساختن برجهای محکم

مدافعین شهر در این فکر بودند که چگونه بدون تماس مستقیم با مهاجمان به وسیله سلامی آنان را پراکنده و دچار‌آسیب نمایند. قبایل مهاجم نیز با دیدن خندق و دیوار دور شهرف در فکر یافتن وسیله هایی بودند تا با استفاده از آنها از خندق عبور کنند. و برجها را ویران سازند. اما یافتن این وسیله ها چندان ساده نبود و احتیاج به زمان و فکر بیشتر داشت.

ولی انسانهای آن زمان تصمیم گرفتند وسیله ای بسازند تا از دور به دشمن آسیب برسانند. به همین دلیل «منجنیق» ساخته شد. منجنیق تقریباً همان کاری را می کرد که تیر و کمان بچه ها انجام می دهد. با این تفاوت که ساختمان منجنیق پیچیده تر بود.

 

 

 

 

 

 

 

پیدایش سلاحهای گرم :

 

در اغلب جنگ ها، جنگجویان مجبور بودند روی در روی یکدیگر قرار گرفته و با هم بجنگند. به عبارت دیگر جنگ ها بیشتر به صورت «تن به تن» بود. برای فرار از خطر و همچنین از پا درآوردن دشمن جنگجویان همیشه دنبال راههای تازه بودند تا اینکه باروت به عنوان یک ماده منفجره به خدمت گرفته شد. استفاده از باروت تحول بزرگی در نحوه جنگ ها بوجود آورد. باروت اولین بار در توپ بکار رفت و از قدرت آن برای پرتاب گلوله به سوی دشمن استفاده شد.

سلاحهایی را که برای پرتاب گلوله در آنها از باروت یا مواد اشتعالی دیگر استفاده می شود «سلاح گرم» می نامیم.

می دانید منجنیق وسیله ای بود که از راه دورگلوله های سنگی و آتش را به سوی دشمن پرتاب می کرد. با استفاده از این تجربه توپ ساخته شد. توپ لوله ای بلند و ضخیم داشت که سر آن باز وته آن بسته بود و یک سوراخ کوچک برای عبور فتیله در قسمت انتهایی بدنه آن قرار داشت.

 

طرز کار توپ، مطابق شکل بدین ترتیب بود. پس از روشن فتیله آتش به باروت می رسید و با انفجار باروت، لوله از توپ خارج و به سوی دشمن پرتاب می شد.

 

 

 

 

 

 

توپ ها را روی ارابه های کوچک چوبی می گذاشتند ، این ارابه ها را توسط چهارپایان یا انسانها به نزدیکترین نقطه ممکن به دشمن می بردند. مشکلات استفاده از توپ مخصوصاً سنگین آن باعث شد تا کارشناسان نظامی به فکرساخت وسیله ای بیفتد که با همان روش کار کند ولی توسط یک نفر قابل حمل باشد، در نتیجه «تفنگ سرپر» ساخته شد.

 

 

 

 

 

 

اشکال عمده تفنگ های سر پر این بود که در مناطق مرطوب و بارانی قابل استفاده نبودندم همین اشکال باعث شد که در تکامل تفنگ سر پر قدم دیگری برداشته شود. برای اطمینان خاطر از آتش زدن باروت و احتراق و انفجار آن ، آتش زنه تفنگ را با استفاده از خاصیت سنگ چخماق ساختند. مدتها گذشت تا برای کامل تر کردن روشهای تیراندازی، هم چنین برای ایجاد جرقه و هدف گیری مطمئن «چاشنی» ساخته شد. «چاشنی » عبارت بودند از :

مقداری مواد حساس به ضربه و قابل اشتعال که در کلاهکی از فنر نرم (مانند مس) قرار می گرفت.

مواد حساس و قابل اشتعال داخل کلاهک مسی با کوچکترین ضربه ای که چخماق به آن وارد می کرد آتش می گرفت و جرقه از سوراخ پستانک به ته لوله و به باروت سرایت می کرد و باعث انفجار باروت می شد. استفاده از چاشنی و چخماق هدف گیری را بسیار آسان کرد و اما باز هم یک اشکال وجود داشت و آن عدم «برد» کافی این تفنگها بود. زیرا تفنگدار مجبور بود به دشمن با هدف بسیار نزدیک شود ولی می دانید که این کار بسیار خطرناک است. در نتیجه فکرها به کار افتاد و صدها اسلحه در پی یافتن چاره، روزهای خود را صرف کردند. مدتها گذشت تا آنکه چاره کار را در آن دیدند که در داخل لوله های تفنگ برجستگیهای موازی به صورت مارپیچ بوجود آورند. به این برجستگیهای موازی و مارپیچ اصطلاحاً خان می گوئیم.

 

 

 

 

 

 

در تصویر 1 لوله تفنگ بدون «خان» است . تصویر (2) لوله تفنگ سر پر را با خان نشان می دهد وجود «خان» باعث می شد که گلوله پس از انفجار باروت، در طول لوله به چرخش درآید. وقتی گلوله ای در حالت چرخش به سوی هدف پرتاب شود فاصله بیشتری را می تواند طی کند.

پس به این فکر افتادند که به هر ترتیبی که شده زمان کمتری را صرف پرکردن تفنگ خود کنند. بنابراین تفنگهای فشنگی یا ته پر بوجود آمد.

فشنگ لوله ای است که باروت را در آن می ریزند و گلوله را در دهانه و چاشنی را در ته آن جاسازی می کنند.

فشنگ در ته لوله تفنگ قرار می گیرد. برای شلیک گلوله، چخماق به روی چاشنی ضربه می زند و جرقه ایجاد می کند و گلوله شلیک می شود، پوکه فشنگ با کمک اهرمی از ته لوله خارج می گردد و فشنگ دیگر جای آن را می گیرد.

 

 

 

 

 

امروزه تفنگهایی ساخته شده که عملیات جایگزینی فشنگ جدید، شلیک و بیرون انداختن پوکه را به صورت خودکار انجام می دهد و می تواند در مدت زمان کوتاهی تعداد زیادی تیر به صورت رگبار شلیک کند.

 

 

 

 

 

 

 

سلاحهای سنگین : : : : :

 

همه آنچه که تا این جا گفتیم مربوط به «سلاحهای سبک » یا «سلاحهای انفرادی» بود. این سلاحها توسط یک نفر حمل می شوند. به همین دلیل سلاح انفرادی نامیده می شدند. امروزه در کنار سلاحهای سبک «از سلاحهای سنگین» نیز استفاده می شود. سلاحهای سنگین دارای قدرت تخریب و برد زیادی هستند. مانند خمپاره اندازه ها و توپها و ... با پیشرفت صنایع نظامی انواع سلاحهای پیشرفته ای مانند، تانکها، موشکها، هواپیماها، هلی کوپترها و ناوها ساخته شده است. علاوه بر اینها انواع بمبهای شیمیایی، میکروبی، اتمی و هیدروژنی نیز سلاحهایی هستند که امروزه مورد استفاده کشورها قرار می گیرند.

این بمب ها اثرات زیانباری روی بدن انسان و محیط زیست دارند. ولی کشورهایی که قصد کشور گشایی و تجاوز دارند و حقوق ملتها را نادیده می گیرند توجهی به اثرات آن نمی کنند.

 

 

 

 

 

 

پرسش :

1 – تفاوت اساسی میان دفاع انسان و دفاع دیگر موجودات در چیست؟

 

دو تفاوت اساسی میان دفاع انسان ودفاع دیگر موجودات (حیوان و گیاه) وجود دارد.

اول : «هدف حیوانات و گیاهان از دفاع، حفظ خود است. ولی انسان علاوه بر حفظ خود، قصد دارد اعتقادات و میهن خود را نیز حفظ کند.

دوم : بر خلاف گیاه و حیوان، بشر براساس قدرت تفکر و تعقل، و با استفاده از یادگیریهای قبلی با خطرها مقابله می کند».

 

 

2 – تأثیر کشف آتش در ساخت وسایل دفاعی و جنگی چه بود؟

 

کشف آتش اقدام مؤثر دیگری در پیشبرد و تکامل وسایل دفاعی بود. چون از شعله و دود آن برای ترساندن حیوانات استفاده می شد. اما مهمتر از این خاصیت ذوب کنندگی آتش بود که انسان می توانست بهره گیری از این خاصیت در فلزاتی مانند مس، قلع ، آهن تغییر ایجاد کند و وسایل جنگی متنوع تری بسازد.

 

 

3 – چرا تفنگ سرپر در مناطق مرطوب قابل استفاده نبود؟

 

اشکال عمده این تفنگ ها آن بود که در مناطق مرطوب و بارانی قابل استفاده نبودند زیرا در این نوع تفنگ ها از فتیله آغشته به باروت استفاده می شد که در خارج از تفنگ قرار داشت. همین اشکال باعث شد که در تکامل تفنگ سرپر قدم دیگری برداشته شود. یعنی برای اطمینان خاطر از آتش زدن باروت و احتراق و انفجار آن، آتش زنه تفنگ را با استفاده از خاصیت سنگ چخماق ساختند.

 

 

4 – فرق سلاحهای سبک و سلاحهای سنگین چیست؟

 

سلاحهای سبک یا سلاحهای انفرادی سلولهایی هستند که توسط یک نفر حمل می شوند. بنابراین جابجایی آنها بسیار ساده و آسان است. اما سلاحهای سنگین سلاحهایی هستند که دارای قدرت تخریب و برد زیادی هستند و قدرت تخریب و برد سلاحهای سنگین بسیار بیشتر از سلاحهای سبک است مانند : تانکها، موشکها، هواپیماهای جنگی و ...

 

 

سؤال ار متن فصل 4 :

5 – انواع دفاع را نام ببرید؟

 

الف - دفاع غریزی

ب – دفاع آگاهانه

 

 

6- دفاع آگاهانه را تعریف کنید؟

 

بشر بر اساس قدرت تفکر و تعقل، و با استفاده از یادگیری قبلی با خطر مقابله کند، این نوع دفاع را آگاهانه می گویند.

 

 

7 – چه عاملی باعث بوجود آمدن باروت شد؟

 

برای فرار از خطر و همچنین از پای درآوردن دشمن جنگجویان همیشه دنبال راههای تازه ای بودند تا اینکه باروت به عنوان یک ماده منفجره به خدمت گرفته شد.

 

 

8 – سلاح گرم را تعریف کنید؟

 

سلاحهایی را که برای پرتاب گلوله در آنها از باروت یا مواد اشتعالی دیگر استفاده می شود «سلاح گرم» می نامیم.

 

9 – علت وجود خان در لوله تفنگ را بیان کنید؟

وجود خان باعث می شود که گلوله پس از انفجار باروت، در طول لوله به چرخش درآید. وقتی گلوله ای در حالت چرخش به سوی هدف پرتاب شود. فاصله بیشتری را می تواند طی کند.

 

 

 

 

 

 

 

 

 

گفتارپنجم

حفاظت اطلاعات

 

 

رازداری و حفظ اسرار نظامی:

 

در هر جنگ اطلاع از موقعیت جغرافیایی ، وضعیت قرارگاهها، شمار نیروها و محل استقرار بسیار ارزشمند است.بنابراین وظیفه ی یک رزمنده در درجه اول حفظ اسرار نظامی نیروهای خودی و بدست آوردن اطلاعات از وضعیت نیروهای دشمن است. در بررسی جنگ های پیامبر اسلام (ص) با دشمنان به روشنی مشخص می شود که آن حضرت در سپاه خود افراد ورزیده ای به نام «عیون» داشتند که با تاکتیکهای خاص به درون سپاه دشمن می رفتند و از جنبه های گوناگون اطلاعات لازم را بدست آورده و به پیامبر(ص) گزارش می دادند. آن حضرت بر اساس آن اطلاعات، تشکر خود را هماهنگ می کردند. برای حفظ اسرار نظامی باید فکر کنید که دشمن از چه راههایی می تواند از شما اطلاعات کسب کند. ممکن است گروهی از افراد دشمن، با افراد کینه ظاهراً خودی هستند اما وابسته به دشمن اند میان شما نفوذ کنند. هدف این افراد جمع آوری اطلاعات برای دشمن است. به این افراد در اصطلاح «جاسوس» می گوئیم.

افراد جاسوس همه جا هستند. این افراد سعی می کنند خودشان را به شما نزدیک کنند تا از شما اطلاعات بدست آورند. پس اگر در جبهه های جنگ هستید، به افرادی که با شما تماس می گیرند فکر کنید و سعی کنید آنها را بشناسید . گفتیم ستون پنجم همه جا هست و چون کسی آنها را نمی شناسد، براحتی می توانند اخبار اطلاعات نظامی را جمع کرده و با روشهای مختلف برای دشمن بفرستند. مراقب باشید و به سادگی به دیگران اعتماد نکنید. مانند افراد ساده لوح نباشید که دشمن را کوچک می شمارند. افراد ساده لوح اسرار نظامی را برای همه فاش می کنند و دشمن که با هدف خاص با این افراد تماس می گیرد، اطلاعات مورد نظر خود را از آنها کسب می کند. در نتیجه عملیات نیروهای خودی «لو» می رود و ضربه های غیرقابل جبران به نیروهای خودی وارد می شود.

بنابراین:

دشمن را ضعیف تصور نکنید

پرحرفی همیشه بد است و در جنگ بدتر از همیشه . بعضی از افراد بی توجه به اطرافیان و بدون موقع شناسی هر حرفی را به زبان می آورند، برای این افراد زمان و مکان مناسب نیست. اما خطرناک ترین افراد در جنگ کسانی هستند که شخصیت ناسالم دارند. این افراد سعی دارند خود را بیش از آنچه هستند بزرگ جلوه دهند. آنها درکسب اطلاعات کنجکاور هستند زیرا می خواهند به همه بفهمانند که آدم مهمی هستند نو از خیلی چیزها، از جمله اسرار نظامی دست اول، خبردارند. آ» وقت است که شروع به بازگو کردن اسرار نظامی می کنند. جاسوس نیز از این فرصت استفاده می کنند و اطلاعات مورد نیاز خود را بدست می آورد.

 

در واقع منشأ بیشتر شکستها در هر عملیات، جاسوسی عوامل دشمن است

گفتیم جاسوس اولین وسیله دشمن در کسب اطلاعات است، آیا دشمن و ... دیگری هم دارد؟ معمولاً دشمن گشتیهایی به خطوط نیروهای ما می فرستد، یکی از وظایف این گشتیها گرفتن اسیر است. سعی دشمن این است که از اسیران اسرار نظامی را بدست آورد. اگر شما در موقعیتی هستید که احساس می کنید به زودی اسیر می شوید باید هر چیزی را که اطلاعاتی به دشمن می دهد از بین ببرید. در جنگ هایی که طرفین یا یک طرف پای بند اصول انسانی نیستند، با شکنجه های روانی و جسمانی و وعده و وعید دادن سعی در کسب خبر می کنند. اینک به دوستانی از صدر اسلام در مورد اهمیت حفظ اسرار نظامی توجه کنید: در جنگ احزاب خبرهایی از جانب نیروهای سپاه اسلام به پیغمبر اکرم(ص) می رسید. از جمله این خبرها عهدشکنی یهودیان «بنی قرنطیه» بود که پیمان دفاعی خود را با مسلمانان زیر پا نهاده بودند و می خواستند همراه با سایر گروهها و احزاب مخالف پیامبر با مسلمین بجنگند.

این خبر پیامبر(ص) را بسیار نگران کرد ولی برای حفظ روحیه ی مسلمانا این خبر را مخفی نگهداشت و برای اطمینان از درستی خبر، تعدادی از یارانش را برای بررسی به سوی دیار بنی قرنطیه فرساد و به آنان سفارش کرد که این خبر را از سایرین پوشیده دارند. زیرا روحیه سپاه را متزلزل خواهد کرد. یکی از یاران رسول خدا نقل می کند که پیامبر فرمود : «بروید و بنگرید که آنچه برای ما از این قوم خبر آورده اند درست است یا نه ؟ اگر دوست بود آن طوری به من بگویید که فقط من بدانم، زیرا اگر مردم بفهمند و در بین آنها سستی ایجاد می شود. ولی اگر خبردروغ بود و میان ما و ایشان به عهدی که بسته ای وفا می شود، آن را بلند بگویید تا همه بشنوند» یاران رسول خدا چنان کردند و پس از کسب خبر قطعی پیمان شکنی بنی قرنطیه، واقعه را با پیامبر در میان گذاشتند توجه به این داستان، اهمیت حفظ اسرار نظامی را برای ما روشن می کند. در این واقعه رسول خدا

اولاً : به گفته های افراد عادی قانع نشدند و گروهی از افراد قابل اعتماد را برای کسب خبر به سوی بنی قرنطیه فرستادند.

ثانیاً : سفارش کردند که خبر را برای همگان فاش نکنید

ثالثاً : پس از آنکه اطمینان پیدا کردند که خبر درست است برای حفظ روحیه سربازان خبر دست را مخفی کردند

طبقه بندی اطلاعات : اسرار و اطلاعات نظامی فاش شده موجب خسارت و یا شکست می شود و برای دشمن اهمیت دارد. بنابراین باید برای حفظ اطلاعات نظامی اقداماتی کرد. اولین قدم در این زمینه طبقه بندی اطلاعات است. اطلاعاتی که بر اساس اهمیتی که دارند و تهدیدی که در اثر افشای آنها متوجه نیروهای خودی می شود. معمولاً به چهار دسته تقسیم می شوند:

- اطلاعات به کلی سری

سری

خیلی محرمانه

محرمانه

توجه داشته باشید که این تقسیم بندی اطلاعات به ترتیب اهمیت آنها صورت گرفته است. مثلاً برای دشمن اطلاعات سه نسبت به اطلاعات محرمانه اهمیت بیشتری دارد. گاهی تشخیص اینکه کدامیک از اطلاعات نظامی دارای اهمیت بیشتر است برای شما مشکل است. به همین دلیل طبقه بندی اطلاعات توسط افرادی که از موقعیت نیروهای خودی دشمن آگاه هستند صورت می گیرد. باید توجه داشت لزومی ندارد همه افراد به اطلاعات طبقه بندی شده دسترسی داشته باشند زیرا :

هر کس باید اطلاعاتی را در اختیار داشته باشد که به آن نیازمند است. برای دسترسی به اطلاعات طبقه بندی شده مسلماً محدودیتهایی وجود دارد به این محدودیتها در اصطلاح «حیطه بندی» می گویند. رعایت حیطه بندی احتمال افشای اطلاعات را کاهش دهد. زیرا تعداد خاصی را در اختیار دارند بسیار کم است. همچنین جاسوسان نیز امکان دسترسی به اطلاعات را نخواهند داشت.

حیطه بندی یکی از اصول مهم و مؤثر در حفظ اطلاعات است.

حال به بعضی از اصول حفاظتی توجه کنید و آنها را به یاد بسپارید.

- از بازگو کردن اطلاعات برای دیگران خودداری کنید

- از کنجکاوی به منظور کشف اطلاعاتی که در حیطه شما نیست خودداری کنید - اگر دوستان شما اسرار نظامی را برای سایرین بازگو می کنند، آنها را به رعایت اصول حفاظتی توصیه کنید.

- اگر دریافتید که اطلاعاتی بر خلاف اصول حیطه بندی فاش شده است به فرماندهان خود اطلاع دهید.

 

 

 

حفاظت اسناد:

 

برای حفظ اسرار نظامی و مقابله با فعالیت های جاسوسی دشمن باید از اسناد اطلاعاتی محافظت کنید.

سند اطلاعاتی بسیار است . از هر شیئی که به نحوی بازگو کننده اطلاعات طبقه بندی شده باشند.

این اسناد می تواند یک برگ گزارش عملیاتی یا حتی یک حلقه فیلم باشد. اما آنچه اینجا بیشترمورد نظر است، اسناد مکتوبی است که در بردارنده اسرار نظامی است و می تواند در مورد بهره برداری دشمن قرار گیرد. مثلاً یک نقشه عملیات اگر بدست دشمن نیفتد می تواند خسارت جبران ناپذیری بدنبال داشته باشد. همچنین یک قطعه کارت شناسایی می تواند مورد استفاده دشمن قرار گیرد.

 

 

 

 

این کارت شناسایی که در زمان جنگ بدست نیروهای رزمنده افتاده است، حاوی اطلاعاتی از موقعیت یک سرباز دشمن می باشد. این کارت می تواند اطلاعات زیادی در مورد فرد دشمن، یگانی که او در آنجا خدمت می کند و همچنین موقعیتی که نیروهای آن یگان در آن جا می باشند ارائه کند. پس یک رزمنده باید بکوشد تا کارت شناسایی خود را گم نکند.

اگر در مناطق جنگی کارت شناسایی از دشمن یا از نیروهای خودی پیدا کردیم باید به قسمتی به نام حفاظت اطلاعات مراجعه کرده و موضوع را با آنها در میان بگذاریم. در هر سازمان نظامی تشکیلاتی به نام «حفاظت اطلاعات» وجود دارد. در بعضی از موارد شما موظفید به مراجع حفاظتی مراجعه کرده و موضوع را با آنها در میان بگذارید. بعضی از این موارد عبارتند از :

- هنگامی که به افراد مشکوکی برخورد کردید که جهت کسب اسرار نظامی کنجکاوی می کنند.

- اگر کارت شناسایی خود را گم کردید

- اگر با عوامل دشمن مثل ستون پنجم برخورد کردید

- اگر با افرادی که شایعه پراکنی می کنند برخورد کردید

- در همه این موارد وظیفه ی شما این است که موضوع را به اطلاع مراجع حفاظتی برسانید. هدف از این کار جلوگیری از بروز خسارت به نیروهای خودی است.

 

 

پرسش

1 – تعیین اهمیت اطلاعات نظامی به عهده ی چه کسانی است؟

 

اهمیت وظیفه بندی اطلاعات نظامی توسط افرادی که از موقعیت نیروهای خودی و دشمن آگاه هستند صورت می گیرد.

 

 

2 – این اصل «اصطلاح» چه نامیده می شود؟ «هر کس باید فقط اطلاعاتی را در اختیار اشته باشد که به آن نیازمند است».

 

اصل طبقه بندی لازم به تذکر است که برای دسترسی به اطلاعات طبقه بندی شده مسلماً محدودیت هایی وجود دارد. به این محدودیت ها در اصطلاح حفاظتی «حیطه بندی» گفته می شود.

 

 

3 – چه هنگام به تشکیلات «حفاظت اطلاعات» مراجعه می کنید؟

 

در بعضی از موارد شما موظفید به مراجع حفاظتی مراجعه کرده و موضوع را با آنها در میان بگذارید . بعضی از این موارد عبارتند از :

الف.هنگامی که به افراد مشکوکی برخورد کردید که جهت کسب اسرار نظامی کنجکاوی می کنند.

ب – کارت شناسایی خود را گم کرده اید

ج – اگر با عوامل دشمن مثل ستون پنجم برخورد کردید

د) اگر با افرادی که شایعه پراکنی می کنند برخورد کردید

 

 

4 – رعایت اصل طبقه بندی چه نام دارد؟

 

رعایت اصل طبقه بندی احتمال افشای اطلاعات را کاهش می دهد. بدین صورت که از افشا شدن اسرار واطلاعات نظامی که موجب بروز خسارت با شکست می گردد و برای دشمن اهمیت دارد، جلوگیری می کند. زیرا تعداد افرادی که اطلاعات خاصی را در اختیار دارند بسیار کم است.

 

 

5 - «عیون» به چه کسانی گفته می شود؟

 

در بررسی جنگ های پیامبر اسلام با دشمنان به روشی مشخص می شود که حضرت در سپاه خود افراد ورزیده ای به نام «عیون» داشتند که با تاکتیهای خاص به درون سپاه دشمن می رفتند و از جنبه های گوناگون اطلاعات لازم را بدست آورده و به پیامبر گزارش می دادند. آن حضرت بر اساس آن اطلاعات لشکر خود را هماهنگ می کردند

 

 

 

 

 

 

 

گفتار ششم

دفاع غیرنظامی‌

 

 

آمادگی در مقابل حملات هوایی :

 

این گفتار را با یک سؤال مطرح می کنیم: آیا در زمان جنگ دشمن فقط در جبهه دست به دشمن می زند؟

اگر جواب منفی داده اید، پاسختان صحیح است. هنگام جنگ دشمن با استفاده از کلیه امکانات خود سعی می کند که طرف مقابل را نابود کند. برای این کار از هر روشی استفاده می کند. مثلاً برای از بین بردن مراکز اقتصادی و مناطق مسکونی به بمباران هوایی و پرتاب موشک اقدام می کند. بنابراین همانطور که یک رزمنده برای رفتن به جبهه باید تعلیم ببیند، افراد پشت جبهه باید امادگیهای لازم را برای مقابله با حوادث ناشی از حمله هوایی ، کسب کنند، به این آمادگیها دفاع غیرنظامی می گوئیم. دفاع غیرنظامی عبارت است از مجموعه اقدامات و آمادگیهایی که برای دفاع از جان و مال خود و سایر همنوعان در مقابل حوادث طبیعی و غیرطبیعی انجام می دهیم.

 

 

علائم صوتی اعلام خطر حمله هوایی :

 

«توجه ، توجه» علامتی که هم اکنون می شنوید اعلام خطر یا وضعیت قرمز است و معنی و مفهوم آن این است که حمله هوایی نزدیک است . محل کار خود را ترک و به پناهگاه بروید».

 

 

 

 

 

 

حتماً می دانید که با شنیدن اعلام خطر حداکثر پنج دقیقه فرصت دارید که خود را به پناهگاه برسانید. بدرستی در این موقع چه کارهایی «باید» انجام داد و چه کارهایی «نباید» انجام داد، کارهایی که هنگام وضعیت قرمز باید انجام دهید:

1- حفظ خونسردی

2 – رعایت دقیق خاموشی در شب

3 – بستن شیر کپسول گاز و یا فلکه لوله کشی گاز و فلکه اصلی آب و قطع فیوز کنتور برق

4 – رفتن به پناهگاه همراه خانواده

5 – کمک به کودکان و سالخوردگان و افراد بیمار برای رفتن به پناهگاه.

6 – همراه داشتن رادیو ترانزیستوری و چراغ قوه.

 

 

 

 

 

کارهایی که هنگام وضعیت قرمز نباید انجام داد

 

1 – ایجاد وحشت میان کودکان و سالخوردگان

2 – روشن کردن کبریت و سیگار در فضای باز

3 – اجتماع در راه پله ها و استفاده از آسانسور

4 – ایستادن نیزدیک درهایی که شیشه دارند

5 – پخش شایعه

6 – ایستادن در محیط باز بدون سر پناه مخصوصاً پشت بام

حالا دیگر وقت آن است که از پناهگاه خارج شوید چون در علامتی که هم اکنون می شنوید اعلام وضع عادی یا وضعیت عادی یا وضعیت سفید است و معنی و مفهوم آن این است که حمله هوایی خاتمه یافته تا احتمال آن از بین رفته است. ولی موقع خروج از پناهگاه به دو مورد زیر توجه کنید:

- عجله نکنید

- برای کودکان و بانوان و سالخوردگان هنگام خروج از پناهگاه حق تقدم قائل شوید.

 

ممکن است محل نزدیک شما مورد اصابت موشک ها و یا بمب های دشمن قرار گرفته باشد د ر این صورت :

1 – از اجتماع در محلهای آسیب دیده خودداری کنید.

2 – تا قبل از رسیدن نیروهای امدادگر اگز اطلاعاتی درباره امدادگری دارید به کمک مجروحین بشتابید.

3 – به وسایل غیرعادی که روی زمین می بینید دست نزنید و مراتب را به اطلاع مأمورین برسانید.

4 – از دست زدن به راکتها و گلوله های عمل نکرده خودداری کنید.

5 – در صورت استشمام بوی ناآشنا دستمال خود را جلوی دهان و بینی بگیرید و از محل دور شوید. (اگر دستمال مرطوب باشد بهتر است) بعضی وقتها وضعیت قرمز است.

 

بیشتر وقتها وضعیت سفید است. بعضی وقت ها هم وضعیت زرد است.

در وضعیت زرد احتمال حمله هوایی وجود دارد ولی هنوز قطعی نیست. این وضعیت را «اعلام هشدار» می گویند. بعضی افراد اعلام هشدار را چندان جدی نمی گیرند. به همین دلیل بدون توجه به وضعیت اعلام شده به کارهای عمومی و روزانه خود ادامه می دهند. حقیقت این است که هر چند اعلام هشدار حمله هوایی قطعی نیست ولی احتمال آن وجود دارد. بنابراین عاقلانه است که در این وضعیت نیز نکاتی رعایت شود.

- رادیو را باز کنید و به نکاتی که مقامات مسؤول توصیه می کنند، توجه کنید

- از پخش شایعات بی اساس خودداری کنید

- مواد قابل اشتعال را از محل سکونت و یا محل کار خود دور کنید و در فضای باز نگهداری کنید

- فهرست شماره تلفنهای ضروری را در دسترس داشته باشید

- به شیشه ها نوار چسب بچسبانید تا از پرتاب شدن شیشه جلوگیری شود.

 

 

پرسش از متن فصل 6

1 – دفاع «غیرنظامی» چیست؟

 

عبارت است از مجموعه ی اقدامات و آمادگیهایی که برای دفاع از جان و مال خود و سایر همنوعان در مقابل حوادث طبیعی انجام می دهیم.

 

 

2 – حوادث زیر کدامیک طبیعی و کدامیک غیرطبیعی است؟

 

1. سیل

2. بمباران هوایی

3. آتش سوزی

4. زلزله

5.طوفان

6. پرتاب موشک

 

سیل (طبیعی)

بمباران هوایی (غیرطبیعی)

4 – زلزله (طبیعی)

5 – طوفان (طبیعی)

پرتاب موشک (غیرطبیعی)

 

 

3 – آژیر اعلام خطر اولیه حمله هوایی (زرد) چگونه است؟

 

معنی و مفهوم آن را بیان کنید. آژیرقصد به مدت 3 دقیقه است ومعنی و مفهوم آن این است که احتمال حمله هوایی می رود ولی هنوز قطعی نیست.

 

 

4 – هنگام خروج ازپناهگاه پس از اعلام وضع عادی (وضعیت سفید) چه مواردی را باید توجه کرد؟

 

الف – عجله نکنید

ب – برای کودکان ، بانوان و سالخوردگان هنگام خروج از پناهگاه حقو تقدم قائل شوید.

 

 

5 – مهمترین نکاتی را که به هنگام وضعیت زرد باید رعایت کرد،‌نام ببرید؟

 

الف) رادیو را باز کرده و به دستور مقدمات مسؤول توجه کنید

ب ) از پخش شایعات بی اساس خودداری کنید

ج) دور کردن مواد قابل اشتعال از محل سکونت بکار خود

د) چسباندن شیشه ها و دسترسی به تلفن های ضروری

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

گفتار هفتم

تاکتیک – رزم انفرادی

 

 

الف – شناسایی عوارض زمین :

 

اگر مبارزه شما زمینی است، بهتر است که پستی ها و بلندی های آن زمین را بشناسید. تا بهتر و سریعتر بتوانید با دشمن مقابله کرده، جان خود را نیز حفظ کنید. در انجام هر گونه فعالیت رزمی به سه نکته توجه داشته باشید:

- خوب پنهان شدن از دید تیر دشمن

- خوب دیدن

- خوب تیراندازی کردن. با توجه به همین سه نکته است که شناخت زمین و خصوصیات آن ضروری به نظر می رسد

عوارض زمین به دو نوع طبیعی و مصنوعی تقسیم می شود. عوارض طبیعی را چنین تعریف می کنیم :

عوارض طبیعی پستی و بلندیها و موانعی هستند که انسان در بوجود آوردن آنها دخالتی نداشته است. مانند بلندیها، گردیها، آبها، همواریها (مانند دشت).

عوارض مصنوعی زمین عوارضی هستند که انسان در ایجاد آنها دخالت داشته و با تغییراتی که در زمین ایجاد کرده آنها را بوجود آورده است. مانند : راهها، آبادیها، خاکریزها و میدان موانع و ... د رمورد عوارض طبیعی مانند کوه، تپه، جنگل ، رودخانه ، دریاچه و غیره مطالبی را در جغرافی آموخته اید. در این جا در مورد دو نوع از عوارض مصنوعی که استفاده از آنها در جبهه های جنگ بسیار متداول است توضیحاتی می دهیم:

 

1 – خاکریز:

در مناطق باز و دشتها جهت د رامان بودن از دید و تیر دشمن به وسیله ماشین آلات مخصوص خاک را به ارتفاع حداقل 2 متر در جلوی نیروهای خودی جمع می کنند که اصطلاحاً به آن « دپو کردن» می گویند. در شکل مقابل یک خاکریز را مشاهده می کنید.

 

 

 

 

 

 

2 – میدان موانع :

برای ایجاد وقفه در عملیات نظامی دشمن، در جلو خطوط نیروهای خودی میدانهایی را که دارای موانعی مانند کانال عمیق، سیم خاردار و امثال آن باشند، ایجاد می کنند که به آنها میدان موانع گفته می شود.

 

 

تمرین :

درلیست زیر، عوارض طبیعی و عوارض مصنوعی و از هم جدا کنید . جلوی عوارض طبیعی «ط» و جلوی عوارض مصنوعی «م» بگذارید.

 

کوه «ط»

پل «م»

پادگان «م»

خاکریز«م» تپه «ط»

دره «ط»

دشت«ط»

بزرگراه «م»

دریاچه «ط»

کانال «م»

 

 

تقسیم بندی زمین از لحاظ دید:

 

1 – گاهی منطقه جنگی، منطقه ای هموار است، مانند : دشت، جلگه ، کویر، در این مناطق دید وسیع است یعنی شما می توانید فاصله دوری را زیر نظر داشته باشید.

2 – ولی همیشه منطقه جنگی هموار نیست بلکه پستی و بلندی دارد. یعنی قسمتی از زمین صاف و هموار است و قسمت دیگر بلند . مانند : زمینهای کوهستانی، تپه و ماهور. 3 – جنگل، باغ و بیشه و ... از جمله زمینهای هستندکه پوشیده از گیاه و روییدنیهای متفاوتند. به این زمین ها «زمینهای پوشیده» می گوئیم. در مناطق پوشیده، وسعت دید بسیار کم است و شما فقط چند متر جلوتر از خود را می توانید زیر نظر داشته باشید ولی از لحاظ استتار بهترین مکان، زمین پوشیده است.

 

شیب و ضد شیب :

فرض کنیم شما در دامنه یک بلندی قرار گرفته اید. دشمن نیز در طرف دیگر بلندی، دامنه ای که شما پشت آن قرار دارید و از دید دشمن محفوظ است «ضد شیب» نام دارد. اما دامنه ای که دشمن پشت آن قرار گرفته است «شیب» نامیده می شود پس : شیب و ضد شیب معمولاً نسبت به محل استقرارداشتن مشخص می شود.

 

 

 

 

 

 

ب : حفاظت انفرادی در مقابل خطرها

 

مجموعه اصول و قواعد پیش بینی شده ای که هنگام جنگ و دفاع از آن استفاده می کنیم، «تاکتیک» نام دارد. به عبارت دیگر دانش و هنر استفاده از نیروها را در جنگ تاکتیک می گویند.

در رزم انفرادی و گروهی ، باید بدانیم که اصولاً چه خطرها و موانعی ما را تهدید می کند. بعد از شناسایی خطرها برای مقابله با آنها باید چاره اندیشی کرد. فرض کنید شما به عنوان یک رزمنده همراه با سایر رزمنده ها می خواهید قله ای را که در تصرف دشمن است. پس بگیرید به خاطر داشته باشید دشمن بالای قله است و شما پائین قله پس دشمن به شما کاملاً مسلط است. از طرف دیگر شما نمی دانید پشت قله چه خبر است و چه مقدار نیرو و تجهیزات پشت آن پنهان شده است . پس مرحله اول کار ، شناخت خطرهایی است که از جانب دشمن شما را تهدید می کند تا برای مقابله با خطرها چاره اندیشی کند.

برای اینکه در جنگ پیروز باشید. همیشه باید اطلاع دقیقی از نیرو و توان خود داشته باشید. شما باید بدانید که با یک اسلحه مانند کلاشینکف نمی توانید به جنگ یا تانک یا نفربر بروید. در این مواقع ضروری است که از سلاحهای ضد زره مانند آر- پی – جی استفاده کنید.

 

 

ج – استتار :

 

ساده ترین راه برای مقابله با خطر «استتار» است.

استتار یعنی همرنگ کردن خود و تجهیزات با محیط اطراف طوری که باعث جلب توجه دشمن نشود.

همرنگ شدن با محیط در میان حیوانات یک دفاع غریزی است . چنان که :

- کبک در محلهایی زندگی می کند که همرنگ پرهای اوست.

- بلدرچین لانه خود را در گندمزارهای خود می سازد.

- شیر و پلنگ میان درختانی زندگی می کنند که همرنگ آنهاست.

اما استتار در انسان یک دفاع آگاهانه است. در موقع استتار رزمنده، هم خود را از دید دشمن حفظ می کند و هم سبب جایگری نیروهای خودی در نزدیکی دشمن می شود . در چنین حالتی امکان تهاجم و ضربه زدن به نیروهای دشمن افزایش می یابد.

همانطور که حیوانات به روشهای مختلف استتار می کنند. انسان نیز با سه روش می تواند خود و ابزار دفاعی خود را از دید دشمن مخفی کند. اولین روش را «پنهان کردن» می گوئیم. مانند ریختن خاک بر روی مین ها، انداختن تو روی ماشین آلات جنگی از دید هوایی هواپیماهای دشمن ، و یا مخفی کردن خودرو زیر شاخ و برگ درختان و یا در سنگرهای سرپوشیده.

در روش دیگر به گونه ای عمل می شود که نیروها و وسایل جنگی و غیرجنگی، همرنگ زمینه شوند. مثلآً از شاخ و برگ درختها برای پوشش ماشین آلات و افراد استفاده می شود. یا با پوشیدن لباس همرنگ با محیط، امکان دید و تشخیص دشمن را ، کم می کنیم این نوع استتار را «هم شکل نمودن» می گوئیم. گاهی برای گمراه کردن دشمن علاوه بر سنگرهای واقعی، می توان تعدادی سنگر خالی نیز درست کرد.

اولاً : دشمن در شناخت مواضع واقعی نیروهای خود فریب می خورد.

ثانیاً : دشمن سنگرهای بیشتری را در جلوی خود می بیند و آتش خود را متوجه می کند. پس سومین روش استتار «فریب دادن» است که دشمن به مواضع دروغین هدایت می شود.

بنابراین بخاطر داشته باشیم که سه روش برای استتار وجود دارد:

1 – پنها ن کردن 2 - ..... 3 - ....

 

 

 

 

 

 

از آنچه که گفته شد نتیجه می گیریم استتار هم در مورد انسان و هم برای جنگ افزارها بکار می رود. در هر دو مورد استتار، باید متناسب با منطقه و رنگها و اشکال موجود در منطقه باشد. مثلاً در دشت کویر سعی می کنیم وسایل جنگی را با خاک و گل به رنگ محیط درآوریم و در مناطق جنگی با لباسهای پلنگی می پوشیم یا روی کلاه و لباسمان شاخه و برگ درخت می گذاریم.

 

اصول استتار :

اصول استتار رعایت مسائلی است که به وسیله آنها عوامل تشخیص و از بین می برید و به اصطلاح بیننده را گمراه می کنید. اصول استتار عبارتند از :

- انتخاب محل

- انضباط استتار

- ساختمان استتار

 

انتخاب محل :

مواضع باید طوری انتخاب شوند که افراد ، وسایل و فعالیت ها از دید دشمن دور بمانند. برای پنهان ماندن از دید دشمن لازم نیست که منطقه حتماً دارای پستی و بلندی باشد. بلکه در دشتها و کویرها هم شرایطی وجود دارد که اگر از آنها درست بهره برداری شود، دشمن را گمراه می کند.

 

انضباط استتار :

انضباط یعنی دوری از هر عملی که نشان دهد ظاهر یک منطقه در اثر فعالیتی عوض شده است.

همه فرماندهان و سربازان باید در رعایت انضباط استتار بکوشند. زیرا همانطور که می دانید سهل انگاری یک نفر در جبهه، ممکن است به شکست یگان بینجامد. برای رعایت انضباط استتار، باید مقررات خاصی تهیه شود. این مقررات برای سربازان‌، رانندگان – فرماندهان و ... باید مشخص و یکسان باشد. همه موظفند در رعایت مقررات نظارت داشته باشند».

 

ساختمان استتار :

می دانید که استتار مصنوعی مخفی گاهی است که بوسیله انسان بوجود می آید هنگامی که مورد استفاده قرار می گیرد که مخفیگاه طبیعی وجود نداشته باشد. برای ساختن استتار مصنوعی می توانید از وسایل و مواد طبیعی و مصنوعی، استفاده کنید. البته برای ایجاد استتار ، وسایل طبیعی بر وسایل مصنوعی برتری دارند. زیرا با محیط همرنگ تر هستند. ولی چنانچه از وسایل مصنوعی استفاده می کنید باید حداکثر کوشش خود را بکار برید تا استتار همرنگ محیط باشد.

عملیات ایجاد استتار و زمان عملیات باید از دید دشمن مخفی بماند، عبارت استتار تا آنجا که ممکن است باید در شب انجام شود. بنابراین رد پاها و خودروها بطور کلی اثر فعالیت های شبانه پیش از روشن شدن هوا باید از بین برود. پس از استتار در شکل طبیعی زمین نباید به هم خوردگی پیدا شود.

بسیاری از حیوانات وقتی احساس خطر می کنند خود را پشت بوته ها، درختها، شیارها ، سوراخ های زمین مخفی می کنند. در جنگ، یکی از روشهای محافظت خود در مقابل خطر، مخفی شدن از چشم دشمن است. این کار را اصطلاحاً اختفاء می گوئیم. شما ضمن آنکه با هوشیاری تمام مراقب اطراف هستید. باید سعی کنید با اخفتای کامل طوری عمل کنید که بتوانید دشمن را ببینید ولی دشمن شما را نبیند.

 

 

«اختفاء» ممکن است طبیعی و مصنوعی باشد.

 

1 – اختفای طبیعی:

این نوع اختفاء بطور طبیعی بوجود آمده است . بنابراین انسان در بوجود آوردن آنها نقشی ندارد. مانند تنه درختها، بوته های گیاهان و ... که رزمنده خود را در میان آنها مخفی می کند. در این حالت شما به عنوان یک رزمنده نیاز به تغییردادن محیط اطراف خود ندارید و از آنها به همان شکلی که هستند استفاده می کنید.

 

2 – اختفای مصنوعی :

این نوع مخفی گاه به وسیله انسان بوجود می آید و هنگامی مورد استفاده قرار می گیرد که مخفی گاه طبیعی برای رزمنده یا رزمندگان وجود نداشته باشد. مانند تور، پارچه ، برگ درختان، علف و ... در این حالت شناخت محیط و رنگ طبیعی آن، از اهمیت خاصی برخوردار است و باید کاملاً مورد توجه قرار گیرد. اختفاء به تنهایی نمی تواند جان رزمنده را حفظ کند، بلکه فقط او را از دید دشمن مخفی می دارد.

 

 

حرکت در رزم پیشروی

 

فرمانده رو به رزمندگان کرد و گفت : دشمن قسمت غربی رودخانه را اشغال کرده است. برای پس گرفتن زمین های اشغالی باید به سوی دشمن پیشروی کنیم. کلمه «پیشروی» کلمه ای است که مکرراً توسط فرماندهان بکار می رود. منظور همه آنها از پیشروی یک چیز است:

 

 

«حرکت به سوی دشمن»

 

پیشروی معمولاً به سه حالت انجام می شود.

1 – هر گاه طوری به دشمن نزدیک شوید که او نتواند شما را بییند. پیشروی مخفی انجام داده اید. در این نوع پیشروی باید از تاریکی شب، هوای مه آلوده گرد و غبار و گلوله های دود انگیز بهره برد. همچنین برای پیشروی مخفی می توانید از شیارهای عمیق، زیر درختها و کشتزارها استفاده کنید. رعیات سکوت کامل در پیشروی مخفی از مهمترین نکات است.

 

2 – هر گاه زمین برای پیشروی مخفی مناسب نباشد، و دشمن شما را در حال حرکت ببیند، پیشروی شما نمایان است. در این پیشروی دشمن شما را می بیند و اگر در برد جنگ افزار او باشید و می تواند به شما تیراندازی کند. بنابراین برای نزدیک شدن به دشمن سه راه در پیش دارید: با او نابود کنید.

- یا با تیراندازی او را وادار کنید که خود را مخفی کند در نتیجه نتواند به شما تیراندازی کند.

- یا با ایجاد دود مانع دید او شوید.

انتخاب یکی از سه راه، بستگی به موقعیت شما در جبهه دارد.

 

3 – حالت سوم پیشروی از مخلوط کردن دو روش پیشروی مخفی و نمایان بدست می آید. در صورتی که برای نزدیک شدن به دشمن از دو نوع پیشروی مخفی و نمایانف با هم استفاده کنید، پیشروی شما مختلط خواهد بود. در این نوع پیشروی باید تا آنجا که امکان دارد از شیارها و دیگر عوامل محدود کننده دید دشمن برای پیشروی استفاده کنید. عوامل متعددی در پیشروی مؤثر هستند که تعدادی از آنها عبارتند از :

الف) برتری آتش نسبت به دشمن : نیروهای ما نسبت به نیروهای دشمن برتری آتش دارند. موقعی که حجم آتش های ما روی دشمن بیشتر از آتشهای روشن روی ما باشد و دشمن نتواند تیراندازی کند و یا دقت تیراندازی خود را از دست بدهد می گوئیم نیروهای ما نسبت به دشمن برتری آتش دارند برتری آتش را می توان با آتش های پشتیبانی مانند توپخانه ، خمپاره اندازها و .. بدست آورد. در این حالت پیشروی ما به سوی دشمن بهتر انجام می گیرد.

 

ب) اختفاء تا آنجا که امکان دارد برای نزدیک شدن به دشمن باید از راههای مخفی و پوشیده استفاده کنید. زیرا با داشتن اختفاء و پوشش می توانید بدون اینکه دیده شوید، پیشروی خود را ادامه دهید.

 

پ ) سرعت : اگر کاری کنید که کمتر در معرض دید دشمن باشید.

اگر زودتر بتوانید دشمن را از پای درآورید.

اگر این دو کار را انجام دهید، دشمن فرصت کمتری برای تیراندازی به شما داد. بنابراین با پیش بینی های لازم ودقیق باید در پیشروی طرف دشمن سرعت داشته باشید.

ت) زمین، استفاده صحیح از عوارض زمین جان رزمندگان را حفظ می کند. در بهره برداری از این عوارض شرایط متفاوت را باید در نظر گرفت. این شرایط عبارتند از :

- هوای بارانی و آفتابی – شب و روز ،‌دور و نزدیک بودن به دشمن

- سختی و نرمی زمین

 

 

 

 

 

پرسش گفتار هفتم :

1 – منظور از تاکتیک چیست؟

 

مجموعه اصول و قواعد پیش بینی شده ای که هنگام وقوع جنگ دفاع از آن استفاده می کنیم «تاکتیک» نام دارد. به عبارت دیگر دانش و هنر استفاده از نیروها را در جنگ تاکتیک می گویند.

 

 

2 – فرق استتار و اختفاء چیست؟

 

الف : در استتار خود و تجهیزات خود را با محیط آنطور همرنگ سازیم که باعث جلب توجه دشمن نشود به وسیله کلیه عوامل تشخیص را از بین می بریم و به اصطلاح بیننده را گمراه می کنیم اما در اختفاء با هوشیاری تمام خود را از چشم مخفی نگه می داریم که در حقیقت ما دشمن را می بینیم اما دشمن را نمی بیند.

ب) استتار معمولاً در هنگام جایگزینی و استقرار صورت می گیرد ول یا اختفاء در هنگام حرکت و پیشروی و نزدیک شدن به دشمن انجام می شود.

ج) در استتار ممکن است فریب دادن و یا هم شکل کردن منظور باشد ولی در اختفاء هدف فقط پنهان شدن از دید دشمن است.

 

 

3 - چرا لباس سربازان به رنگ خاک است؟

 

برای اینکه در موقع استتار و همرنگ کردن خود با محیط اطراف باعث جلب توجه دشمن نشود. و همچنین در هنگام حرکت یا هر گونه فعالیتی در زمین های خاکی و کوهستانهای خشک بدن آنها با زمینه عملیات همرنگ باشد و دشمن به سادگی موفق به تشخیص حضور و عملیات آنها نباشد چرا که امکان دید و تشخیص دشمن کم می شود.

 

 

4 – پیشروی به چند حالت صورت می گیرد.

 

به سه حالت :

1 – هر گاه طوری به دشمن نزدیک شوید که او نتواند شما را بینید، «پیشروی مخفی» انجام داده اید. در این نوع پیشروی باید از تاریکی شب هوای مه آلود – گرد و غبار و گلوله های دود انگیز بهره برد. همچنین برای پیشروی مخفی می توانید از شیارهای عمیق، زیر درختها و کشتزارها استفاده کنید.

رعایت سکوت کامل در پیشروی مخفی از مهمترین نکات است.

2 ) هر گاه زمین برای پیشروی مخفی مناسب نباشد و دشمن شما را در حال حرکت ببیند، پیشروی شما (نمایان) است. در این پیشروی دشمن شما را می بینید و اگر در برد جنگ افزار او باشید می تواند به شما تیرانداز کند. بنابراین برای نزدیک شدن به دشمن سه راه در پیش دارید.

الف) یا او را نابود کنید .

ب) یا با تیراندازی او را وادار کنید که خود را مخفی کند در نتیجه به شما تیراندازی کند

ج) یا با ایجاد دود منانع دید او شوید. انتخاب یکی از سه راه ، بستگی به موقعیت شما در جبهه دارد.

3) حالت سوم پیشروی از مخلوط کردن دو روش پیشروی مخفی و نمایان بدست می آید. در صورتی که برای نزدیک شدن به دشمن از نوع پیشروی مخفی و نمایانف با هم استفاده کنید پیشروی شما «مختلط» خواهد بود. در این نوع پیشروی باید تا آنجا که امکان دارد از شیارها و دیگر عوامل محدود کننده دید دشمن برای پیشروی استفاده کنید. برای اینکه اساتید بتوانند عمق و کیفیت بازده های یادگیری را مورد سنجش و ارزیابی قرار دهند باید به شناخت لازم است پیدا کرده سوء تفاهمات و برداشت های نادرست را شناسایی کرده و فرآیند تفکر انتقادی را به صورت یک الگو مطرح سازند.

مرحله چهارم ارائه راه حل برای مسأله یا معضل می باشد، خواه این راه حل بتواند از طریق تدوین چهارچوبی معنا دار سبب کاهش پیچیدگی شود و یا اینکه راه حلی مربوط به یک ساختار خاص را کشف نماید. این مرحله تأیید، آزمون را می توان به وسیله اقدامات مستقیم یا واسطه ای به انجام رسانید.

به هر حال از آنجائی که در محیط های یادگیری الکترونیکی دانشجویان غالباً بیرونی از خانه و یا محل کار خود به فعالیت می پردازند، کاربرد آزمون مستقیم می تواند واقع بینانه تر باشد.

 

 

4 – پیشروی به چند حالت صورت می گیرد.

 

به سه حالت :

1 – هر گاه طوری به دشمن نزدیک شوید که او نتواند شما را بینید، «پیشروی مخفی» انجام داده اید. در این نوع پیشروی باید از تاریکی شب هوای مه آلود – گرد و غبار و گلوله های دود انگیز بهره برد. همچنین برای پیشروی مخفی می توانید از شیارهای عمیق، زیر درختها و کشتزارها استفاده کنید.

رعایت سکوت کامل در پیشروی مخفی از مهمترین نکات است.

2 ) هر گاه زمین برای پیشروی مخفی مناسب نباشد و دشمن شما را در حال حرکت ببیند، پیشروی شما (نمایان) است. در این پیشروی دشمن شما را می بینید و اگر در برد جنگ افزار او باشید می تواند به شما تیرانداز کند. بنابراین برای نزدیک شدن به دشمن سه راه در پیش دارید.

الف) یا او را نابود کنید .

ب) یا با تیراندازی او را وادار کنید که خود را مخفی کند در نتیجه به شما تیراندازی کند

ج) یا با ایجاد دود منانع دید او شوید. انتخاب یکی از سه راه ، بستگی به موقعیت شما در جبهه دارد.

3) حالت سوم پیشروی از مخلوط کردن دو روش پیشروی مخفی و نمایان بدست می آید. در صورتی که برای نزدیک شدن به دشمن از نوع پیشروی مخفی و نمایانف با هم استفاده کنید پیشروی شما «مختلط» خواهد بود. در این نوع پیشروی باید تا آنجا که امکان دارد از شیارها و دیگر عوامل محدود کننده دید دشمن برای پیشروی استفاده کنید. برای اینکه اساتید بتوانند عمق و کیفیت بازده های یادگیری را مورد سنجش و ارزیابی قرار دهند باید به شناخت لازم است پیدا کرده سوء تفاهمات و برداشت های نادرست را شناسایی کرده و فرآیند تفکر انتقادی را به صورت یک الگو مطرح سازند.

مرحله چهارم ارائه راه حل برای مسأله یا معضل می باشد، خواه این راه حل بتواند از طریق تدوین چهارچوبی معنا دار سبب کاهش پیچیدگی شود و یا اینکه راه حلی مربوط به یک ساختار خاص را کشف نماید. این مرحله تأیید، آزمون را می توان به وسیله اقدامات مستقیم یا واسطه ای به انجام رسانید.

به هر حال از آنجائی که در محیط های یادگیری الکترونیکی دانشجویان غالباً بیرونی از خانه و یا محل کار خود به فعالیت می پردازند، کاربرد آزمون مستقیم می تواند واقع بینانه تر باشد.

 

شاخصهای حضور شناختی:

 

اکتشاف عملی‌، الگویی است که می تواند در چهارچوب آن حضور شناختی رامورد سنجش و ارزیابی قرار داد. هدف از این الگو، ارائه ابزاری عملی است که به وسیله آن بتوان در مورد ماهیت و کیفیت بحث و تأمل انتقادی در یک اجتماع اکتشافی و مشارکتی قضاوت نمود.

یک چنین ابزاری در حال حاضر وجود خارجی ندارد. این ابزار به اساتید کمک می کند تا ماهیت بحثها را به سرعت مورد سنجش قرار داده و در صورت لزوم مداخله های مستقیمی را در جمعیت پیش بردن بحث اعمال می کنند.

جدول 1-6 – شاخصهای (صفتهای ویژه هر فرآیند) و نشانه هایی (نمونه های بارز) را مطرح نموده است که به هر یک از مراحل اکتشاف عملی مربوط می گردند. مرحله اول حادثه تحریک کننده با شناسایی یک موضوع یا مسأله سرو کار دارد. این مرحله را ماهیتاً یادآورنده و استقرایی می دانیم. فرآیندهای آموزشی مربوط به این مرحله بیشتر با ارائه اطلاعات و ایجاد کنجکاوی و پرسشگری سرو کار دارند.

مرحله دوم یعنی کاوش جستجویی است در جهت دستیابی به اطلاعات و نظریه های مربوطه . به همین دلیل است که این مرحله را فرآیندی کنجکاوی و الگوها می دانیم. فرآیندهای آموزشی که در این مرحله روی می دهند عبارتند از : بارش ایده ها ، ارائه ایده ها و مفاهیم حمایتی یا متناقض، ارائه نقل قولهایی از دیدگاه با تجارب مربوطه، اظهار نظر یا پاسخگویی در ارتباط با ارزش اطلاعات یا ایده ها با توجه به طرح ذکر شده.

 

 

مرحله سوم :

انسجام بخشیدن فرآیندی است که منجر به ایجاد یک راه حل یا توضیح معنادار می شود. بنابراین در این مرحله نوعی ارتباط موقتی و آزمایشی میان ایده هایی که معنادار بوده و قادرند راه حلهای بالقوه ای را ارائه دهند، برقرار می گردد . اعمال آموزشی این مرحله عبارتند از : ‌انسجام بخشیدن به اطلاعات، ارائه پیام های تصدیقی ، استفاده از ایده ها و نظریه های دیگران، بیان یک توجیه یا منطق، و ارائه یک راه حل مدیح.

 

مرحله چهارم :

ارائه راه حل ،‌اعتبار راه حلهای پیشنهاد شده را از طریق کاربرد مستقیم و بطور انتقادی مورد سنجش قرار می دهد. این مرحله نیازمند تعهد نسبت به آزمون راه حلها به نحو قیاسی و از طریق اجرای با واسطه با تجربه فکری باشد. این عمل با تحلیل دقیق آزمون فرضیه ها سر و کار دارد که ممکن است و در نهایت منجر به نوعی ارائه دفاع گردد که دیگر مشارکت کنندگان را نیز به بررسی منتقدانه آن دعوت نماید. از سوی دیگر، این آزمون ممکن است به صورت کاربرد مستقیم یا پروژه تحقیق عملی صورت پذیرد. خواه بصورت یک پروژه فردی و یا گروهی.

با توجه به ماهیت غیرمادی یادگیری الکترونیکی، بهتر است مشارکت کنندگان تر

 

با توجه به ماهیت غیرمادی یادگیری الکترونیکی، بهتر است مشارکت کنندگان ترغیب گردند تا ایده ها و مفاهیم را با ساختارهای شغلی و کارهای خود پیوند دهند. این عمل باعث می گردد تا بحث بیشتر بر انسجام بخشی و ارائه راه حل متمرکز گردد.

نتیجه گیری :

چهارچوب حضور شناختی به ما بینش می دهد که به کمک آن بتوانیم ابعاد شناختی یک تجربه یادگیری الکترونیکی را بشناسیم و ابزاری را فراهم می سازد که به وسیله آن بتوانیم ماهیت کیفی بحث ها را مورد سنجش قرار دهیم.

الگوی اکتشاف عملی نیازمند کارهای بیشتری است تا ازلحاظ تجربی پاداش شده و تکمیل گردد اما به هر حال ابزار اکتشافی خوبی (نشانگرهایی که همراه دارد) که می تواند ما را در سنجش ماهیت و کیفیت حضور شناختی راهنمایی کند.